“วัวลาน” เป็นภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมด้านกีฬาและการละเล่นพื้นบ้านของคนเมืองเพชรที่มีมาอย่างยาวนาน พัฒนามาจาก “วัวนวดข้าว” สู่การแข่งขันประลองกำลัง ความแข็งแกร่ง และความเร็วของวัวทั้งสองฝ่าย ก็คือ “วัวนอก” กับฝ่าย “วัวใน” บ้างก็เรียกว่า “วัวรอง” ตัดสินกันว่า วัวตัวใดวิ่งได้เร็วกว่ากัน ด้วยภูมิปัญญา “วัวลาน” ที่บ่งบอกถึงเอกลักษณ์และอัตลักษณ์ของคนเมืองเพชร ถูกนำมาต่อยอดเป็นผลงานศิลปะการออกแบบลายผ้า ชื่อว่า “Cow Blue” ผลงานของ นางสาวกัญญาภัค ทองเอียง นักศึกษาสาขาวิชาศิลปะการออกแบบ ชั้นปีที่ 4 คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี โดยมี อาจารย์นันทิยา ดอนเกิด อาจารย์ประจำสาขาเป็นที่ปรึกษา
อาจารย์นันทิยา ดอนเกิด อาจารย์ประจำสาขาวิชาศิลปะการออกแบบ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี กล่าวว่า “Cow Blue” เป็นผลงานการสร้างสรรค์ของ นางสาวกัญญาภัค ที่มีจุดเริ่มต้นจากรายวิชาความถนัดทางศิลปะการออกแบบ 1 และรายวิชาความถนัดทางศิลปะการออกแบบ 2 ที่นักศึกษาได้เรียนตั้งแต่ชั้นปีที่ 2 สร้างสรรค์และพัฒนาผลงานจนนำไปสู่รายวิชาศิลปนิพนธ์ทางศิลปะการออกแบบ ในชั้นปีที่ 4 มีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมความถนัดทางศิลปะของนักศึกษาแต่ละคน ด้วยเทคนิคการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะรูปแบบต่าง ๆ เช่น งานจิตรกรรม งานประติมากรรม งานออกแบบกราฟิก งานเทคนิคสื่อผสม เป็นต้น นอกจากนี้ผู้เรียนยังต้องศึกษาและค้นหาแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ผลงาน โดยเฉพาะสิ่งที่เป็นเอกลักษณ์อัตลักษณ์ของจังหวัดเพชรบุรี อาทิ ศิลปกรรมเมืองเพชร ลวดลายจิตรกรรมเมืองเพชร สถานที่ท่องเที่ยวเพชรบุรี กลุ่มชาติพันธุ์ อาหารและขนมหวานเมืองเพชร เป็นต้น โดยนางสาวกัญญาภัคมีความสนใจเรื่องราว “วัวลาน” ซึ่งเป็นต้นทุนทางวัฒนธรรมของจังหวัดเพชรบุรี
นางสาวกัญญาภัค กล่าวว่า ตนเองเป็นชาวอำเภอบางสะพานน้อย จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เข้ามาศึกษาต่อในระดับปริญญาตรี สาขาวิชาศิลปะการออกแบบ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี เนื่องจากรายวิชานี้มีโจทย์ให้นักศึกษาค้นหาอัตลักษณ์ของจังหวัดเพชรบุรีมาเป็นแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ผลงาน ซึ่งตนเองสนใจ “วัวลาน” ที่มีความผูกพันกับชีวิตของคนเมืองเพชรมาอย่างยาวนาน จากสังคมการเกษตรกรรมที่ใช้แรงงานสัตว์ (วัว) ในการทำนา ไถนา เทียมเกวียน จากทุ่งนาสู่ลานนวดข้าวและพัฒนาเป็นกีฬาวัวลานในที่สุด
วัวถือเป็นสัตว์ที่มีบุญคุณกับชาวนา และชาวนาก็รักสัตว์เลี้ยงชนิดนี้ประหนึ่งว่าเป็นคนในครอบครัว จะสังเกตได้ว่า เมื่อวัวที่รักผูกพันตายไป เจ้าของยังเป็นรักษาเขาวัว หรือนำเขาวัวที่ตายไปให้ช่างปั้นจำลองรูปวัวเก็บไว้เป็นที่ระลึก ดังนั้นวัวลานจึงเปรียบเสมือน “วัฒนธรรมของคนเมืองเพชร” ด้วยเหตุนี้จึงนำเรื่องราวของวัวลานเมืองเพชร ผ่านการนำเสนอในรูปแบบจิตรกรรมบนผืนผ้า เพื่อสื่อสารกับคนรุ่นใหม่ให้มองภาพ “วัวลาน” ในมิติทางวัฒนธรรมความผูกพันของคนเมืองเพชร
ขั้นตอนการทำงานเริ่มจากการศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับวัวลาน สัมภาษณ์เจ้าของวัวลาน วิธีการคัดเลือก เลี้ยงดู ฝึกฝน รวมถึงลักษณะรูปร่างของวัวลานที่ใช้ทำการแข่งขันที่จะแตกต่างกับวัวขุน หรือวัวเนื้อทั่วไปอย่างเด่นชัด ถ้าเปรียบเทียบกับกายวิภาคของมนุษย์ในทางศิลปะจะเรียกว่า “สัดส่วนทองคำ” รูปร่างของวัวลานจะมีความสง่างาม ปราดเปรียว ใบหน้ามีลักษณะเฉพาะที่เรียกว่า “หน้าหนู หูกระต่าย” มีสัญชาตญาณของความเป็นนักสู้ จึงแฝงความเป็นนามธรรมทางศิลปะสื่อลงไปในชิ้นงานด้วย
เมื่อได้ข้อมูล ภาพถ่าย ความเข้าใจในบริบทต่าง ๆ ของความเป็นวัวลานเพชรบุรีในระดับหนึ่งแล้ว นางสาวกัญญาภัคจะเริ่มลงมือสร้างสรรค์ผลงานจากการสเก็ตภาพลายเส้นวัวลานในอิริยาบถต่าง ๆ ลงในกระดาษ ก่อนจะถอดแบบภาพดังกล่าวลงบนโปรแกรมคอมพิวเตอร์ เพื่อสะดวกในการจัดองค์ประกอบภาพให้เหมาะสมกับการเป็นลวดลายบนผืนผ้า โดยออกแบบให้เป็นผ้าคลุมไหล่ ชื่อผลงาน “Cow Blue” เป็นคอลเลกชันแรกที่นำเสนอเรื่องของ “วัวลาน” ผ่านภาพวาดลายเส้นท่าทางวัวลานในลักษณะต่าง ๆ การยืน นั่ง เดิน วิ่ง กระโดด ท่ามกลางบรรยากาศธรรมชาติของความเป็นเมืองเพชรบุรี มีทุ่งนา ต้นตาล กองฟาง โดยเลือกใช้ “สีน้ำเงิน โมโนโทน” ในการไล่ระดับความอ่อน - เข้มของภาพ ซึ่งตามปกติแล้วภาพวาดวัวลานส่วนใหญ่จะเลือกใช้สีโทนร้อน (สีส้ม สีแดง) จึงทดลองเลือกใช้สีโทนเย็นสร้างความแตกต่าง อีกทั้งสีน้ำเงินยังให้ความร่วมสมัยความเป็นโมเดิร์นของชิ้นงาน
นอกจากชิ้นงานผ้าคลุมไหล่ ซึ่งมีการทำเป็นผลิตภัณฑ์วางจำหน่ายในงานต่าง ๆ มาในระยะหนึ่งแล้ว ผลงาน Cow Blue 1 และ Cow Blue 2 ได้ดำเนินการจดแจ้งข้อมูลลิขสิทธิ์ ประเภทงานศิลปกรรม ลักษณะงานจิตรกรรม กับทางกรมทรัพย์สินทางปัญญาเป็นที่เรียบร้อย โดยนางสาวกัญญาภัคตั้งใจจะพัฒนาผลิตภัณฑ์ออกแบบลายผ้าไปสู่การสร้างแบรนด์สินค้าของตนเอง นำลายผ้าทั้ง 2 แบบ สร้างสรรค์เป็นผลิตภัณฑ์เครื่องกาย อาทิ เสื้อ กางเกง หมวก กระเป๋า เพื่อให้เข้าถึงกลุ่มเป้าหมายที่หลากหลายมากขึ้น โดยยังคงใช้แนวความคิดการเล่าเรื่องวัวลานเมืองเพชร
ขณะเดียวกันก็อยู่ระหว่างการออกแบบลายผ้าวัวลานคอลเลกชันที่ 2 ชุดนี้จะมีความแตกต่างกับคอลเลกชันที่ 1 อย่างเห็นได้ชัด เป็นการนำภาพวาดวัวลานชุดแรกมาทำการลดทอนรูปร่างในงานศิลปะแบบคิวบิสม์ มีการใช้รูปแบบเรขาคณิต จัดวางองค์ประกอบแพทเทิร์นลักษณะ Art Nouveau เพื่อให้ดูร่วมสมัย เข้าถึงง่าย และเหมาะกับคนรุ่นใหม่ ซึ่งขณะนี้อยู่ระหว่างการออกแบบผลงานโดยมี อาจารย์นันทิยา เป็นอาจารย์ที่ปรึกษา
สำหรับผู้ที่สนใจผลงานการออกแบบลายผ้าวัวลาน “Cow Blue” ของนาวสาวกัญญาภัค ทองเอียง สามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ อาจารย์นันทิยา ดอนเกิด โทร. 080-404-9419
