คำอธิบาย/รายละเอียด
วัวลานเป็นการละเล่นโดยใช้สัตว์เป็นอุปกรณ์ประกอบการเล่น และเล่นหลังจากนวดข้าว
ประวัติ วิวัฒนาการมาจากการใช้วัวนวดข้าวในลาน ซึ่งลักษณะของการนวดข้าวมีข้าวเส้นทางเป็นวงกลม ในการนวดข้าวนั้นจะผูกวัวติดกันเพื่อนวดข้าวกับเสากลมตรงจุดศูนย์กลางวงกลมวัวที่อยู่ใกล้กว่าไม่ต้องใช้กำลังและฝีท้าว เพราะอยู่ในช่วงหมุนที่สั้น ส่วนตัวที่อยู่ห่าวจากจุดศูนยออกไปต้องใช้แรงและฝีท้าวจึงจำเป็นต้องคัดวัวที่มีกำลังและฝีท้าว ด้วยลักษณะการนวดนี้จึงทำให้มีผู้คิดค้นการละเล่นวัวลานขึ้นมาว่าวัวใครมีกำลังและฝีเท้าดีกว่ากัน และยังส่งผลให้วัวที่ชนะมีราคาที่สูงกว่าตัวอื่น
ลักษณะ
1. สถานที่เล่น ต้องลานกว้างเรียบไม่มีสิ่งกีดขวางที่ทำอันตรายวัว
2.1 เสาเกียด ทำด้วยเสากลม ต้องแข็งแรงพอต้านทานแรงดึงของวัวประมาณ18-19ตัวได้ เสานี้ปักกลางลานที่วิ่งสำหรับวัวที่จะวิ่งแข่ง ก่อนที่จะตั้งเสาเกียดจะต้องบวงสรวงเครื่องเซ่นไหว้ เพื่อชุมนุมเทวดา ได้แก่ -ขนมต้มแดง -ขนมต้มขาว -มะพร้าวอ่อน -เหล้า การที่มีวิธีนี้ เพื่อปกป้องรักษาเจ้าของวัวจากอันตรายต่างๆและในวันแข่งจะมีการทำบุญฉัตรขึ้นบนยอดเสาเกียดฉัตรจะมี 5-9 ชั้น
2.2 เชือกห่วงและเชือกพวน เชือกห่วงเป็นเชือกที่คล้องว้ที่เสาเกียดสำหรับผูกวัว ส่วนเชือกพวน คือเชือกที่ผูกวัวผูกติดกันเป็นราว แล้วผูกกับเชือกห่วงอีกทีหนึ่ง ขณะที่จะนำผูกกับเสาเกียดนั้นวัวจะโห่ร้องเอาฤกษ์เอาชัย
3.ราวพักวัว จะใช้ไม้ไผ่ผูกต่อกันเป็นราวไว้สำหรับผูกวัวเตรียมลงและวัวที่เล่นมาแล้ว
4.วัวที่แข่งมี3ประเภทได้แก่
4.1 วัวนอกคือวัวปลายเชือก
4.2 วัวใน คือวัวตัวที่2-4 บางครั้งก็เรียกว่าวัวรอง
4.3วัวคาน คือตัวที่ติดกับตัวที่4ของวัวใน มี14-18ตัว มีหน้าที่ช่วยวัวนอกและวัวใน
การแข่งขัน จะมีผู้มาร่วมเล่นหลายคณะ แต่ละคณะมี 2ฝ่าย แล้วตกลงกันว่าใครจะเป็น ฝ่ายจะเป็นฝ่ายวัวนอกและวัวรอง ฝ่ายวัวรองจะเลือกวัว 17-20 ตัวจากนั้นเลือกตัวที่แรงดีที่สุด3ตัวเพื่อให้ตอนแข่งขันจะไม่ให้วัวนอกของอีกฝ่ายแซงได้ ส่วนการเตรียมตัวฝั่งวัวนอกก็จะเลือกที่ผีท้าวดีที่สุดมาผูกทับกับวัวรองเพื่อดูว่าตัวไหนดีสุด เมื่อปล่อยตัวไปแล้วถ้าวัวรองแซงวัวนอกและสามารถลากวัวรองไปได้ วัวนอกชนะแต่ถ้า วัวรองแซงวัวนอกแล้วแล้วลากวัวนอกไปได้และดิ้นหลุดไปได้แสดงว่าวัวรองชนะ ไม่สามารถแซงกันได้ตลอด
ไฟล์รูปภาพ
ELOCAL-PBRU-APPLICATION-WL01-23/P-1
ที่มา : สิทธิพงษ์ วิมุกตะลพ
เงื่อนไขการใช้ข้อมูล
สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ เป็นหน่วยงานทางการศึกษาไม่แสวงหาผลกำไร - ใช้สำหรับการศึกษา ค้นคว้า วิจัยเท่านั้น
