โครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาอุทกภัยจังหวัดเพชรบุรี อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

ความเป็นมา

          ตามที่ได้เกิดอุทกภัยอย่างรุนแรงในพื้นที่จังหวัดเพชรบุรี และจังหวัดใกล้เคียง เมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. 2546 รวมสองห้วงเวลาคือ ระหว่างวันที่ 13 – 17  ตุลาคม พ.ศ. 2546 และวันที่ 22 – 26 ตุลาคม พ.ศ. 2546  โดยมีสาเหตุมาจากฝนตกหนักถึงหนักมากอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะบริเวณพื้นที่ตอนบนเหนือเขื่อนเพชร (บริเวณเหนือแก่งกระจาน 393.9 มิลลิเมตร ห้วยผาก 439.8 มิลลิเมตร และห้วยแม่ประจันต์ 471.7 มิลลิเมตร) เนื่องจากอิทธิพลของแนวร่องความกดอากาศต่ำกำลังแรงพัดผ่านภาคใต้และอ่าวไทย หลังจากนั้นหย่อมความกดอากาศต่ำกำลังแรงในอ่าวไทยตอนกลาง ได้ทวีกำลังแรงขึ้นเป็นพายุดีเปรสชั่นและเคลื่อนตัวเข้าฝั่งทำความเสียหายให้กับพื้นที่ทำกินและที่อยู่อาศัยของราษฎรหลายอำเภอ โดยเฉพาะในเขตเทศบาลเมืองเพชรบุรี บริเวณถนนเพชรเกษม และเส้นทางรถไฟสายใต้ ทำให้การเดินทางประสบปัญหาติดขัด

พระราชดำริ

          เนื่องในวโรกาสวันเฉลิมพระชนพรรษา 5 ธันวาคม พ.ศ. 2546 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานพระบรมราชวโรกาสให้คณะบุคคลต่างๆ เข้าเฝ้าถวายพระพรชัยมงคลและทรงมีพระราชดำรัส แก่คณะผู้เข้าเฝ้าฯ ดังนี้

          “...เรื่องวิธีปราบน้ำน้ำท่วมหรือน้ำแล้ง...ที่เขื่อนเพชร เขื่อนเพชรนั้นรับน้ำจากแม่น้ำเพชรบุรี แล้วก็ยกระดับน้ำขึ้น นี้เป็นวิชาการชลประทาน ยกระดับขึ้นสำหรับดันให้เข้าไปในคลองส่งน้ำ.....ในคลองซึ่งส่งไปที่ที่ทำการเพาะปลูก แต่ตอนนี้น้ำมาก ไอ้คลองนั้นนะจะต้องเป็นคลองระบายน้ำ......ที่เพชรบุรีไม่มีคลองระบายน้ำและก็ไม่มีประตูควบคุมน้ำ ประตูกั้นน้ำทั้งนั้นก็เลยทำให้วุ่นวาย......”

          เมื่อวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2547 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มีพระราชดำริกับนายสามารถ  โชคคณาพิทักษ์ อธิบดีกรมชลประทาน และนายประสงค์  พิทูรกิจจา ผู้ว่าราชการจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ในขณะนั้น สรุปได้ดังนี้

           “...เนื่องจากพื้นที่จังหวัดเพชรบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ จนจรดจังหวัดชุมพร มีน้ำในห้วยต่างๆ จำนวนมากที่ไหลลงทะเล ให้กรมชลประทานวางแผนสร้างแหล่งกักเก็บน้ำต่างๆ ตามความเหมาะสมไว้ใช้ประโยชน์กับราษฎร และเพิ่มช่องระบายน้ำผ่านถนน และคลองระบายน้ำ เพื่อแก้ปัญหาน้ำท่วมโดยด่วนต่อไป...”

         “...ให้กรมชลประทานเร่งดำเนินการประชาสัมพันธ์ เกี่ยวกับแผนงานที่ได้ดำเนินการให้จังหวัดและราษฎรในพื้นที่เข้าใจและมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆ มากยิ่งขึ้น...”

เมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2547 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มีพระราชดำริ ณ วังไกลกังวล อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ สรุปได้ดังนี้

         “...ขณะนี้ย่างเข้าฤดูฝนแล้ว พื้นที่ที่เกิดอุทกภัยเสมอควรเฝ้าระวังติดตามการบริหารและการจัดการน้ำ รวมทั้งเตรียมรับสถานการณ์ไว้ให้พร้อม...”

         “...การแก้ไขปัญหาอุทกภัยในจังหวัดเพชรบุรี ให้กรมชลประทานจัดทำแผนที่ทิศทางการไหลของน้ำ พร้อมแผนการปรับคลองส่งน้ำให้เป็นคลองระบายน้ำด้วยซึ่งควรดำเนินการภายในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2547...”

การดำเนินงานสนองพระราชดำริ

          กรมชลประทานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินการก่อสร้างระบบระบายน้ำเพื่อแก้ไขปัญหาน้ำท่วมตัวเมืองเพชรบุรี ดังนี้

1. ขุดลอกคลองเวชยาว 3.000 กิโลเมตร

2. ขุดลอกคลองระบายน้ำ D1 ฝั่งซ้าย (คลองไร่สวน) ยาว 2.350 กิโลเมตร

3. ขุดลอกคลองระบายน้ำ D1 ฝั่งซ้าย (คลองระหาดใหญ่) ยาว 1.100 กิโลเมตร

4. ขุดลอกคลองระบายน้ำ D1 ฝั่งซ้าย ยาว 5.800 กิโลเมตร

5. ขุดลอกคลองบางหอ – บางน้อย ยาว 6.000 กิโลเมตร

6. ขุดลอกคลองหน้าวัด ยาว 2.800 กิโลเมตร

7. ขุดลอกคลองสวนทุ่ง ยาว 5.400กิโลเมตร

8. ขุดลอกคลองระบายน้ำ D1 ฝั่งซ้าย (คลองบางจาก) ยาว 5.000 กิโลเมตร

9. ขุดลอกคลองระบายน้ำ D1 ฝั่งซ้าย (คลองเวียงคอย) ยาว 3.800 กิโลเมตร

10. ขุดลอกคลองระบายน้ำ D1 ฝั่งซ้าย (คลองท่าช้าง) ยาว 3.870 กิโลเมตร

11. ขุดลอกคลองระบายน้ำ D1 ฝั่งซ้าย (คลองโรงเข้) ยาว 1.680 กิโลเมตร

12. ขุดลอกคลองระบายน้ำ D1 ฝั่งซ้าย (คลองระหานน้อย) ยาว 4.200 กิโลเมตร

13. งานประชาสัมพันธ์โครงการยุวชนการเรียนรู้โครงการชลประทาน

         นอกจากนี้ยังมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินการโดยมอบหมายให้องค์กรปกครองท้องถิ่นรับผิดชอบในการบำรุงรักษาในส่วนของคลองธรรมชาติเพื่อไม่ให้เกิดปัญหาต่อการระบายน้ำ ประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนรับรู้ถึงปัญหาและอุปสรรคของสิ่งกีดขวางคลองระบายน้ำและคลองธรรมชาติ ตลอดจนจัดตั้งงบประมาณในการบำรุงดูแลรักษา

         สำหรับจังหวัดเพชรบุรี ได้มีคณะทำงานต่างๆ บูรณาการแผนงานร่วมกันในการแก้ไขปัญหาอุทกภัยตั้งแต่ปี พ.ศ. 2547 – 2548

         โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาเพชรบุรี ได้จัดทำแผนการป้องกันและบรรเทาภัยอันเกิดจากน้ำ (ฤดูฝน) ขึ้นในปี 2556 เตรียมความพร้อมล่วงหน้าในด้านต่างๆ เพื่อรองรับสถานการณ์และวิธีการปฏิบัติที่ชัดเจน โดยมีพื้นที่รับผิดชอบครอบคลุมพื้นที่ 527,717.5 ไร่ ในอำเภอท่ายาง บ้านลาด เมืองฯ บ้านแหลม เขาย้อย มีการแจ้งเตือนภัยสถานการณ์อุทกภัย วาตภัย และดินโคลนถล่ม และสำรวจเส้นทางระบายน้ำเป็นต้น

ผลการดำเนินงาน

สามารถป้องกันน้ำท่วมตัวเมืองเพชรบุรีได้ แต่พื้นที่รอบนอกยังประสบปัญหาบ้าง แต่แนวโน้มปริมาณและความรุนแรงลดลง