เมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2537 แท่งหินซึ่งเรียกว่า “โกศนางพันธุรัต” ได้เกิดพังทลายลงมารวมเนื้อที่ประมาณ 20 ไร่ เนื่องจากช่วงเวลานั้นฝนได้ตกลงมาหนักและต่อเนื่อง และวันที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2539พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จพระราชดำเนินโดยเฮลิคอปเตอร์พระที่นั่งผ่านเทือกเขาเจ้าลายใหญ่ (เขานางพันธุรัต) ทรงมีพระราชดำรัสถามถึงรายละเอียดการระเบิดหินและพระองค์ได้ทรงรับสั่งว่า “...ใครเป็นเจ้าของการระเบิดภูเขาจะขอให้ยกเลิกการระเบิดได้ไหม อยากรักษาโกศนางพันธุรัตไว้...”

 

          เมื่อปี พ.ศ. 2541 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถ ทรงมีพระราชดำริ “...ให้อนุรักษ์พื้นที่บริเวณเขานางพันธุรัตไว้เป็นมรดกของชาติเพื่อให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาถึงตำนานที่ได้เล่าสืบต่อกันมาเกี่ยวกับนางพันธุรัตในวรรณคดีเรื่องสังข์ทองซึ่งเป็นวรรณกรรมอันทรงคุณค่ายิ่งต่อประเทศไทย...”

 

          โครงการอนุรักษ์และฟื้นฟูสภาพพื้นที่เขานางพันธุรัตอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลชะอำ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี

 

         การดำเนินงานเพื่อบริหารโครงการอนุรักษ์และฟื้นฟูพื้นที่เขานางพันธุรัตอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ให้เป็นไปตามพระราชดำริ ได้จัดให้มีคณะกรรมการทำหน้าที่บริหาร โดยมีจังหวัดทหารบกเพชรบุรีเป็นหน่วยงานประสานงานโครงการ ในการดำเนินงานในการจัดทำแผนแม่บทพิจารณาในภาพรวมของกรอบแผนและแผนรายปี ซึ่งแต่ละหน่วยที่เสนอจะต้องสอดคล้องกับเป้าหมาย กลยุทธ์และตอบสนองต่อเป้าหมายของแผน โดยได้มีแผนดำเนินการตอบสนองพระราชดำริ ซึ่งประกอบด้วยหลักสำคัญๆ ดังนี้

          - การกำหนดขอบเขตของพื้นที่โครงการที่ชัดเจน

          - การอนุรักษ์ให้มั่นคงไม่เปลี่ยนแปลงธรรมชาติ

          - การศึกษาการเปลี่ยนแปลงปฏิกิริยาของสีหิน

          - การศึกษาเกี่ยวกับการไหลของน้ำ

          - การศึกษาการถล่มของหิน

          - การอนุรักษ์เหมือนหินปูน เขามันหมู และเขาถ้ำโหว่

          - การปลูกต้นไม้ริมทาง

          - การประชาสัมพันธ์โครงการ

         

          การดำเนินงานของโครงการแบ่งออกเป็นด้านต่างๆ ดังต่อไปนี้

          เมื่อดำเนินโครงการแล้วเสร็จจะทำให้เกิดความสมดุลของสภาพธรรมชาติ ที่เป็นแหล่งเรียนรู้การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ อันนำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน โดยคงความสมดุลของธรรมชาติ อีกทั้งยังลดปัญหาการบุกรุกที่ดิน และการล่าสัตว์อีกด้วย

 

          - ประกาศจัดตั้งวนอุทยานเขานางพันธุรัตโดยกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2542 เนื้อที่ 1,562 ไร่ และนำพันธุ์ไม้ประมาณ 4,000-5,000 ต้น ปลูกบริเวณพื้นที่ที่เกิดการถล่ม

          - ปลูกต้นไม้กระถินยักษ์ให้เป็นพืชคลุมดินและดูแลให้เจริญเติบโต และลำเลียงดินบรรจุใส่ถุงปูนซีเมนต์ จำนวน 4,500 ถุง เมล็ดพันธุ์ไม้ (กระถินยักษ์ สีเสียด ขี้เหล็ก) เมล็ดพืชคลุ่มดิน (ถั่วไมยรา) และถั่วยักษ์ฮามาต้า ผสมดินแล้วไปโปรยในพื้นที่

         - ปลูกต้นไม้เฉลิมพระเกียรติฯ เนื่องในวโรกาสเฉลิมพระชนมพรรษา 12 สิงหามหาราชินี เมื่อปี   พ.ศ. 2542 พร้อมทั้งปรับปรุงภูมิทัศน์ริมถนนเพชรเกษม โดยนำต้นไทรปลูกตามซอกหินพังทลาย รวมทั้งสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนในท้องถิ่นให้มีการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ และเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญในจังหวัดเพชรบุรี

          นอกจากนั้นการดำเนินงานและฟื้นฟูสภาพธรรมชาติของเขานางพันธุรัตได้กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญแห่งหนึ่งของจังหวัดเพชรบุรี