โครงการฟาร์มทะเลตัวอย่างแบบผสมผสานตามพระราชดำริ

ความเป็นมา

           สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถทรงทราบปัญหาสัตว์ทะเลธรรมชาติในน่านน้ำไทยลดน้อยลงมาก รวมทั้งพลังงานน้ำมันเชื้อเพลิง และปัจจัยอื่นๆที่ใช้ในการออกเรือไปจับสัตว์น้ำธรรมชาติ มีต้นทุนสูงขึ้นมาก อีกทั้งต้องออกเรือไปจับสัตว์น้ำในทะเลที่ห่างไกลมากยิ่งขึ้น ผลผลิตสัตว์น้ำที่จับได้ขายแล้วไม่คุ้มทุน จึงมีพระราชดำริที่จะแก้ไขปัญหา บรรเทาความเดือดร้อนของประชาชน

พระราชดำริ

           เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2551 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ทรงรับสั่งถึงปัญหาการที่ชาวประมงไม่สามารถออกหาปลาได้เนื่องจากน้ำมันมีราคาแพง กับ นายสหัส บุญญาวิวัฒน์ ที่ปรึกษาสำนักพระราชวัง และนายจรัลธาดา กรรณสูต ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และทรงมีพระราชดำริว่า

           “ในอนาคตผลผลิตสัตว์ทะเลต่างๆ จากฟาร์มทะเลเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำแบบผสมผสานที่ถูกสุขภาวะอนามัยแวดล้อมคืนสมดุลด้วย จะเป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำคัญ ทดแทนการออกเรือไปจับสัตว์น้ำในทะเลที่ห่างไกล ”

การสนองพระราชดำริ

           1. เพื่อพัฒนาฟาร์มทะเลตัวอย่างตามพระราชดำริด้านการประมง และการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ตลอดจนเป็นการสร้างงานแก่ชุมชนในพื้นที่

           2. เพื่อเป็นฟาร์มทะเลตัวอย่างแบบการจัดการผสมผสานครบกลไกอาหารธรรมชาติและวงจรการใช้น้ำต่อเนื่องทั้งภายในและระหว่างฟาร์มย่อยทุกช่วงความเค็ม

           3. เพื่อศึกษาพัฒนาการจับสัตว์น้ำให้มีชีวิตอยู่รอดและทยอยจับได้อย่างต่อเนื่อง

           4. เพื่อเป็นแหล่ง เรียนรู้ อบรม ศึกษาดูงาน และแลกเปลี่ยนประสบการณ์แก่เกษตรกร

พื้นที่ดำเนินการ

           ตำบลบางแก้ว อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี โดยมี ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่งเพชรบุรี ตำบลบางแก้ว อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี รับผิดชอบดำเนินการ

ผลการดำเนินงาน

           1. การรับเสด็จเจ้าชายฟิลิป มกุฏราชกุมารแห่งราชอาณาจักรเบลเยี่ยม และเจ้าหญิงมาทิลด์ พระราชอาคันตุกะ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในคราวที่เสด็จราชดำเนินเยี่ยมชมการดำเนินงานโครงการฟาร์มทะเลตัวอย่างตามพระราชดำริฯ เมื่อวันที่ 22 มีนาคม 2556

           2. โครงการฟาร์มทะเลตัวอย่างตามพระราชดำริฯให้บริการเยี่ยมชม และศึกษาดูงานแก่ นักเรียน  นักศึกษา เกษตรกร ประชาชน นักท่องเที่ยว และผู้สนใจทั่วไป 50 คณะ จำนวน 3,040 คน ในด้านการเลี้ยงสัตว์น้ำแบบไร้มลภาวะ (Zero Waste) การเลี้ยงอาร์ทีเมียเชิงพาณิชย์แบบยั่งยืน การผลิตเกลือสมุทร และน้ำทะเลผงธรรมชาติ การเลี้ยงหอยแมลงภู่แบบแพเชือก และการเพาะขยายพันธุ์และอนุบาลสัตว์น้ำ เป็นต้น เพื่อให้ผู้เยี่ยมชมเข้าใจและสามารถนำความรู้ที่ได้ไปพัฒนาอาชีพ

           3. ดำเนินการฝึกอบรมด้านการประมงเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ หลักสูตร “ปลานวลจันทร์ทะเล ไร้ก้าง” แก่สมาชิกในโครงการและเกษตรกรที่สนใจ จำนวน 20 คน เพื่อให้เข้าใจการทอดก้างปลานวลจันทร์ทะเล และสามารถนำความรู้ที่ได้ไปประกอบอาชีพได้

           4. จัดนิทรรศการเผยแพร่พระราชกรณียกิจสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ การดำเนินงานพัฒนาด้านการอนุรักษ์และเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งแบบ Zero Waste , การผลิตน้ำทะเลผงธรรมชาติ การเลี้ยงไรน้ำเค็ม เป็นต้น แก่เกษตร ประชาชน และผู้สนใจ จำนวน 4 ครั้ง และสนับสนุนการถ่านทำสารคดีเพื่อเผยแพร่ประชาสัมพันธ์โครงการ จำนวน 4 ครั้ง

           5. ดำเนินการถ่ายทอดเทคโนโลยีร่วมหารือ ส่งเสริม และสาธิตการเลี้ยงหอยแมลงภู่แบบแขวนแก่ชุมชนโดยรอบโครงการฟาร์มทะเลฯ จำนวน 9 ชุมชน เพื่อพัฒนาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการเลี้ยงหอยแมลงภู่แบบแขวน และจัดสร้างแหล่งปะการังเทียมลอยน้ำเพิ่มความอุดมสมบูรณ์แก่ทรัพยากรประมง เพื่อการประมงที่ยั่งยืน โดยทางโครงการฟาร์มทะเลตัวอย่างฯพร้อมสนับสนุนปัจจัยการผลิตแก่ชุมชนที่สนใจ

           6. กิจกรรมฟื้นฟูทรัพยากรสัตว์น้ำเพื่อการประมงที่ยั่งยืน โดยการสนับสนุนพันธุ์สัตว์น้ำชายฝั่ง ได้แก่ กะพงขาว กุ้งกุลาดำ กุ้งแชบ๊วย และปูม้า เป็นต้น แก่ชุมชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นร่วมฟื้นฟูทรัพยากรสัตว์น้ำด้วยการปล่อยลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ จำนวน 3,750,000 ตัว

           7. การพัฒนาและเลี้ยงสัตว์น้ำสองน้ำ และสัตว์ทะเลในบ่อดินระบบไร้มลภาวะ (Zero Waste) เช่น ปลากะพงขาว ปลานวลจันทร์ทะเล ปลาอีกง ปลาจะละเม็ดทอง และกุ้งกุลาดำในบ่อดินด้วยระบบน้ำหมุนเวียนแบบไร้มลภาวะ (Zero Waste) พร้อมผลิตเกลือสมุทรและน้ำทะเลผงธรรมชาติ ตลอดจนเลี้ยงไรน้ำเค็มหรืออาร์ทีเมีย จากน้ำทะเลที่ผ่านการเลี้ยงสัตว์น้ำ และของเสียจากการเลี้ยงสัตว์น้ำ