ประวัติความเป็นมา :

          โครงการปลูกป่าในที่ดินของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ ได้เริ่มขึ้นในปี พ.ศ. 2532 เมื่อครั้งสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ ได้เสด็จแปรพระราชฐานมาประทับแรม ณ วังไกลกังวล อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2532 ทรงปรารภถึงชาวต่างชาติที่เข้ามากว้านซื้อที่ดินภายในประเทศไทยไปมากมาย การตัดไม้ซึ่งจะทำให้สภาพป่าหมดไป การอนุรักษ์ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม ประกอบกับในขณะนั้นภาวะทางเศรษฐกิจของประเทศไทยขยายตัวสูงมาก ประชาชนมีรายได้จากการขายที่ดินหรือการเป็นนายหน้าซื้อที่ดินให้กับนายทุนจนหมดและอนาคตป่าสงวนแห่งชาติจะถูกบุกรุกจับจองไม่มีที่สิ้นสุด สมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ ทรงเห็นว่าถ้าปล่อยให้ที่ดินตกไปอยู่ในมือนายทุนมากเท่าใด ที่ดินผืนที่ยังมีสภาพเป็นป่าก็จะถูกทำลายให้หมดสภาพไปด้วย  จึงทรงให้มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ เข้าไปรับซื้อที่ดินจำนวนหนึ่ง บริเวณบ้านท่ากระทุ่ม บ้านสาระเห็ด อำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี เอาไว้ 2 แปลง เนื้อที่ 827 ไร่ และทรงมอบให้กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารราบที่ 11 รักษาพระองค์ เป็นผู้รับผิดชอบดูแล ต่อมาทรงรับการทูลเกล้าฯ ถวายที่ดินจากชาวบ้านบริเวณข้างเคียงอีก 1 แปลง เนื้อที่ 531 ไร่

          ปี พ.ศ. 2533 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระบรมราชินีนาถเสด็จแปรพระราชฐานประทับแรม ณ วังไกลกังวล ได้มีพระราชเสาวนีย์ให้เลขานุการเข้าสำรวจพื้นที่ทั้งสองแปลง พบว่ามีร่องรอยการบุกรุกและขุดต้นไม้ สมเด็จพระบรมราชินีนาถจึงได้มีพระราชเสาวนีย์โปรดเกล้าฯ ให้ปลูกต้นไม้ในที่ดินของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ บ้านกระทุ่ม ตำบลกลัดหลวง อำเภอท่ายาง ทั้ง 2แปลง โดยปลูกต้นไม้รอบแปลงเพื่อแสดงขอบเขต และปลูกต้นไม้ในแปลงย่อยเพื่อจัดทำสวนป่าตัวอย่างในพื้นที่จังหวัดเพชรบุรี ซึ่งประกอบด้วย ต้นยูคาลิปตัส ไม้เศรษฐกิจและไม้โตเร็ว เพื่อเป็นไม้สำหรับก่อสร้างทรงมอบให้ กองพันทหารราบที่ 3  กรมทหารราบที่ 11 รักษาพระองค์รับผิดชอบโครงการพร้อมทั้งจัดกำลังพลดูแลพื้นที่และทรงขอให้ดูแลราษฎรควบคู่ไปด้วย      

          ภายหลังมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ได้รับการโอนที่ดินในนามของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ เพิ่มอีก 1 แปลง จึงทรงมีพระราชเสาวนีย์ให้ กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารราบที่ 11 รักษาพระองค์ รับผิดชอบดูแลที่ดินไว้ในโครงการทั้งหมดรวมเป็น 3 แปลง เนื้อที่รวม 1,358 ไร่

พระราชดำริ : 

          สมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ ทรงมีพระราชปณิธาน มีใจความว่า  “...ขอให้สร้างป่า โดยมีคนอาศัยอยู่ด้วยโดยไม่ทำลายป่า คือ ต้องช่วยเขาเหล่านั้นจริงๆ ให้มีความเป็นอยู่ที่ดีพอสมควร เช่น มีที่ดินทำกิน มีน้ำ ให้การศึกษา ส่งเสริมงานศิลปาชีพต่างๆ ให้มีรายได้เพิ่มขึ้น เมื่อเขาอยู่ได้แล้วเขาจะช่วยดูแลป่า...” อันเป็นที่มาของพื้นที่รวบรวมพันธุ์ไม้ และพื้นที่ป่าไม้ที่ได้รับการฟื้นฟู รวมถึงคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นของราษฎรในพื้นที่

ที่ตั้ง :

          โครงการปลูกป่าในที่ดินของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ ตั้งอยู่ในพื้นที่บ้านท่ากระทุ่ม บ้านสาระเห็ด ตำบลกลัดหลวง อำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี

การดำเนินงาน :

          การดำเนินงานได้ดูแลที่ดินและการปลูกสวนป่าภายในพื้นที่ โครงการมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เป็นการสนองแนวพระราชเสาวนีย์ ตามที่สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ได้ทรงพระราชทานพระราชเสาวนีย์ไว้ ในการจัดพื้นที่เสื่อมโทรมและพื้นที่ว่างเปล่าให้เป็นสวนป่าที่สมบูรณ์ เป็นสวนป่าตัวอย่างในจังหวัดเพชรบุรี การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ป่าไม้ และพัฒนาที่ดินให้เป็นแหล่งศึกษาพันธุ์ไม้ แหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า และแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ โดยได้เริ่มดำเนินการตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2533 เป็นต้นมา

ผลการดำเนินงาน :

          1) การพิทักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ

          กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารราบที่ 11 รักษาพระองค์ ได้จัดกำลังพลเป็นชุดเฝ้าตรวจเพื่อป้องกันการบุกรุกทำลายป่าไม้และการทำผิดทุกรูปแบบ โดยลาดตระเวนสัปดาห์ละ 2 ครั้ง โดยเฉพาะฤดูร้อนจะดูแลเป็นพิเศษเพื่อป้องกันไฟป่าและป้องกันการบุกรุกที่ดินของมูลนิธิฯ การดำเนินงานเป็นไปด้วยความเรียบร้อย โดยได้รับความร่วมมือจากผู้นำท้องถิ่นและราษฎรให้การช่วยเหลือดูแลที่ดินของมูลนิธิฯ อย่างดี ทางด้านการปลูกสวนป่ากองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารราบที่ 11 รักษาพระองค์ ได้ดำเนินการดังต่อไปนี้

          สภาพพื้นที่ภายในโครงการมีสภาพเป็นป่าที่สมบูรณ์แล้วระดับหนึ่ง ซึ่งเป็นป่าตัวอย่างในจังหวัดเพชรบุรีซึ่งส่งผลให้สัตว์ป่าเข้ามาอาศัยอยู่จำนวนมาก ได้จัดทำโครงการ “แหล่งพันธุ์ไม้” เพื่อเป็นสถานที่รวบรวมพันธุ์ไม้ประเภทต่าง ๆ โดยดำเนินการติดป้ายชื่อต้นไม้ทุกต้นเพื่อเป็นแหล่งศึกษาพันธุ์ไม้ พร้อมทั้งประชาสัมพันธ์ผ่านสื่อต่าง ๆ หน่วยงานที่สนใจสามารถเข้าเยี่ยมชมและศึกษาได้

          2) การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

          สภาพผืนป่าในบริเวณบ้านท่ากระทุ่มและบ้านสาระเห็ดมีความอุดมสมบูรณ์ขึ้นตามลำดับ นอกจากนั้นยังมีสัตว์ป่าเข้ามาอยู่อาศัยมากขึ้น เช่น นก ไก่ป่า กระรอก เป็นต้น และราษฎรรอบพื้นที่ให้ความร่วมมือในการป้องกันการบุกรุกทำลายป่าไม้ด้วย

สำหรับผู้เข้าเยี่ยมชมโครงการและศึกษาพันธุ์ไม้ มีนักเรียน นักศึกษา หน่วยงานราชการ และภาคเอกชนเข้าเยี่ยมชมโครงการเฉลี่ยปีละ 1,000 คน

          3) การพัฒนาคุณภาพชีวิตของราษฎรภายในพื้นที่โครงการ

          ได้มีการสร้างงานและพัฒนาพื้นที่ ประกอบด้วย

          - การขยายพื้นที่เป็นแหล่งศึกษาพันธุ์ไม้ โดยเปิดโอกาสให้ส่วนราชการ และสถานศึกษาเข้าเยี่ยมชมโครงการและศึกษาพันธุ์ไม้ได้ตลอดเวลา

          - โครงการแปลงสาธิตเกษตรทฤษฎีใหม่ ดำเนินการเลี้ยงปลาเพื่อการเลี้ยงไก่พื้นบ้านเพื่อให้เป็นแหล่งอาหารโปรตีน

          - โครงการเกษตรกรรมแบบพึ่งพาตนเอง ดำเนินการปลูกผักสวนครัว

          - โครงการแปลงสาธิตการปลูกพืชสมุนไพร มีการจัดแปลงปลูกพืชสมุนไพรไทย ให้เป็นศูนย์กลางในการศึกษาหาความรู้ ซึ่งได้ดำเนินการปลูกสมุนไพรชนิดต่าง ๆ เพื่ออนุรักษ์และรวบรวมสมุนไพรไทยทุกชนิด

          4) งานอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า

          การอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่ามีดังต่อไปนี้

          - การประกาศเขตห้ามล่าสัตว์ ดำเนินการติดป้าย “เขตห้ามล่าสัตว์” โดยรอบพื้นที่โครงการและประกาศเป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าโดยมอบหมายให้ผู้นำชุมชนประชาสัมพันธ์ให้ราษฎรได้รับทราบ

          - การจัดสวนป่าตัวอย่าง ให้เป็นสวนป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง ตามพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว การอนุรักษ์และศึกษาธรรมชาติ (สวนป่า) และจัดพื้นที่เป็นแหล่งท่องเที่ยว

          ปัจจุบันพื้นที่โครงการฯ กลายเป็นสวนป่าตัวอย่างในจังหวัดเพชรบุรีที่มีความสมบูรณ์ตามธรรมชาติ ส่งผลให้สัตว์ป่าเข้ามาอยู่เพิ่มมากขึ้น และด้วยความสมบูรณ์ของพื้นที่ดังกล่าว จึงได้จัดทำโครงการ “แหล่งศึกษาพันธุ์ไม้” เพื่อให้พื้นที่สวนป่าบ้านท่ากระทุ่มเป็นสถานที่รวบรวมพันธุ์ไม้ประเภทต่าง ๆ เพื่อการศึกษา

ที่มา : มณฑลทหารบกที่ 15