ประวัติความเป็นมา :

          ในอดีตบริเวณต้นน้ำลำธารของแม่น้ำเพชรบุรีและแม่น้ำปราณบุรี เป็นป่าชายแดนระหว่างไทยและสหภาพเมียนม่าร์ เป็นพื้นที่อันมีทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ทั้งป่าไม้และสัตว์ป่า แต่ปัจจุบันสภาพธรรมชาติโดยเฉพาะป่าไม้เสื่อมโทรมลงกระทบกระเทือนต่อสภาพต้นน้ำของแม่น้ำเพชรบุรีและแม่น้ำปราณบุรี ซึ่งเป็นแม่น้ำสายหลักของจังหวัดเพชรบุรี

          โครงการรักษาป่าไม้บริเวณป่าละอูบนและเขาพะเนินทุ่งอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จึงหาแนวทางดำเนินการเพื่อให้คนกับป่าอยู่ร่วมกันได้ โดยไม่ทำลายป่าไม้และสัตว์ป่า พัฒนาคุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ของราษฎรให้ดีขึ้น นอกจากนั้นยังได้ดำเนินการเกี่ยวกับการอนุรักษ์ทั้งป่าไม้และสัตว์ป่า เพื่อรักษาสภาพความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติในบริเวณนี้

พระราชดำริ :

          เมื่อวันที่ 29 ตุลาคม พ.ศ. 2522 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชดำริเกี่ยวกับการดูแลรักษาป่าไม้บริเวณป่าละอูบนและเขาพะเนินทุ่งกับนายถนอม เปรมรัศมี อธิบดีกรมป่าไม้ในขณะนั้น ที่พระตำหนักสวนจิตรลดา ความตอนหนึ่งว่า  “...เรื่องป่าลำธารของแม่น้ำเพชรบุรี ขอให้เจ้าหน้าที่ดูแลรักษาอย่าให้มีการลักลอบตัดไม้ ถางป่า ทำไร่ ในป่าต้นน้ำลำธารของแม่น้ำเพชรบุรี เพราะจะทำให้เกิดความแห้งแล้ง แม้จะได้มีการสัมปทานป่าแห่งนี้ไปบ้างแล้ว ก็ขอให้เจ้าหน้าที่ตรวจตราดูแลการทำไม้อย่าให้เป็นการทำลายป่าไม้เกิดขึ้น...”

ที่ตั้ง :

          ในพื้นที่ต้นน้ำของเขื่อนแก่งกระจานบริเวณป่าละอูบนและเขาพะเนินทุ่ง ซึ่งอยู่ในพื้นที่ของอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน

การดำเนินงาน :

          การดำเนินงานโครงการมีดังต่อไปนี้

          1)การบริหารโครงการโดยดูแลรักษาป่าไม้บริเวณป่าละอูบนและเขาพะเนินทุ่ง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ให้เป็นไปตามแผนและนโยบายของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช

          2) การเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับทรัพยากรธรรมชาติและข้อมูลด้านต่างๆของโครงการรักษาป่าไม้บริเวณป่าละอูบนและเขาพะเนินทุ่งอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

          3) จัดทำฝายต้นน้ำแบบผสมผสาน ชะลอการไหลของน้ำ เพื่อให้น้ำในลำห้วยไหลต่อเนื่องทั้งปี สัตว์ป่าที่อาศัยในเขตพื้นที่ไม่ขาดแหล่งน้ำ และป้องกันการเกิดไฟป่า เนื่องจากความชุ่มชื้นในป่าเพิ่มขึ้น

          4) จัดทำแนวกันไฟเพื่อป้องกันการเกิดไฟป่าในพื้นที่โครงการ อีกทั้งเพิ่มพื้นที่ป่าไม้และแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า

          5) ปลูกป่าเพื่อฟื้นฟูสภาพป่าไม้ที่เสื่อมโทรมตามแนวพระราชดำริเพื่อ “คืนป่าสู่ธรรมชาติ” ให้กลับคืนมาเป็นแหล่งอาหารและที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าดังเดิม

          6) ป้องกันดูแลอนุรักษ์ป่าไม้ในเขตโครงการฯ และรักษาสภาพป่าไม้ให้คงความอุดมสมบูรณ์ ตลอดจนอนุรักษ์สัตว์ป่าและสภาพแวดล้อม

          7) ลาดตระเวนป้องกันพื้นที่เพื่อป้องกันการอพยพของชนกลุ่มน้อย ตามแนวชายแดนไทย เพื่อให้เกิดความมั่นคงในพื้นที่ชายแดน

ผลการดำเนินงาน  :

          1) สามารถยับยั้งการบุกรุกพื้นที่ป่าต้นน้ำลำธารของแม่น้ำเพชรบุรีและแม่น้ำปราณบุรี (ป่าละอูบน – เขาพะเนินทุ่ง)

          2) ดำเนินการเพื่อให้คนกับป่าอยู่ร่วมกันได้โดยไม่ทำลายป่าไม้และสัตว์ป่า อนุรักษ์ทั้งป่าไม้และสัตว์ป่า

          3) พัฒนาคุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ของราษฎรในพื้นที่ให้ดีขึ้น

          4) รักษาความสมดุลของป่าแห่งนี้เพื่อเป็นแหล่งกำเนิดต้นน้ำสายต่างๆเพื่อให้ราษฎรโดยรอบป่าไม้ผืนนี้ได้ใช้ในการอุปโภคบริโภค และเพื่อการเกษตร

          5) เกิดความมั่นคงในพื้นที่ชายแดนไทย-เมียนม่าร์

ที่มา : สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.)