ประวัติความเป็มา :

          เนื่องจากชนกลุ่มน้อยชาวกะเหรี่ยงและชาวกะหร่างที่อาศัยอยู่บริเวณเทือกเขาตะนาวศรีและกระจัดกระจายบริเวณรอยต่อของประเทศไทยและประเทศเมียนมาร์ได้อพยพมาตั้งบ้านเรือนบริเวณต้นน้ำของแม่น้ำเพชรบุรี บริเวณห้วยขุนกระเวน ห้วยซับชุมเห็ด ห้วยตะเกลโพ และห้วยพลู หลังจากนั้นได้มีการอพยพลงมาตั้งบ้านเรือนบริเวณบ้านโป่งลึกและบ้านบางกลอย

          ในปี พ.ศ. 2524 ได้มีการประกาศจัดตั้งอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ทำให้บ้านโป่งลึกและบ้านบางกลอยอยู่ในพื้นที่ของอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน และในปี พ.ศ. 2536 อุทยานแห่งชาติแก่งกระจานและกองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดนที่144 ได้จัดโครงการการเรียนการสอนหนังสือให้แก่เด็กในหมู่บ้านทั้งสองดังกล่าว

          ในปี พ.ศ. 2539 กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช (กรมป่าไม้เดิม) หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารราบที่ 29 อุทยานแห่งชาติแก่งกระจานและจังหวัดเพชรบุรี ได้ร่วมกันจัดทำโครงการศึกษาเพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหาการบุกรุกพื้นที่ป่าต้นน้ำลำธารอย่างถาวรเพื่อให้เป็นไปตาม “โครงการดูแลรักษาป่าบริเวณป่าละอูบนและเขาพะเนินทุ่ง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ” โครงการอพยพชาวไทยภูเขาเผ่ากะเหรี่ยงและเผ่ากะหร่างที่อาศัยอยู่กระจัดกระจายตามแนวชายแดนมาอยู่รวมกันบริเวณบ้านกลอย ซึ่งอยู่ตรงข้ามกับหมู่บ้านโป่งลึก จำนวน 57 ครอบครัว โดยจัดสรรที่ดินและบ้านเรือนให้ โดยหมู่บ้านทั้งสองอยู่ในตำบลห้วยแม่เพรียง อำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี โดยหมู่บ้านดังกล่าวอยู่ภายใต้การดูแลของ อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน

 

 พระราชดำริ :

          เมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. 2522 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้มีพระราชดำรัส ความตอนหนึ่งว่า

“…ให้มีการรักษาป่าต้นน้ำของแม่น้ำเพชรบุรีและไม่ให้มีการทำลายป่าไม้…” ขณะเดียวกันสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถได้มีพระราชดำริให้พัฒนาความช่วยเหลือในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชาวบ้านบางกลอย (หมู่ที่ 1) และบ้านโป่งลึก (หมู่ที่ 2) ตำบลห้วยแม่เพรียง อำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี โดยได้พัฒนาอาชีพในด้านศิลปาชีพและด้านการเกษตร โดยการดำเนินการประกอบด้วยการพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคและเพื่อการเกษตร รวมทั้งการพัฒนาเส้นทางคมนาคมภายในหมู่บ้าน เนื่องจากหมู่บ้านบางกลอยและหมู่บ้านโป่งลึกอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ที่มีระเบียบข้อบังคับปฏิบัติอยู่ ฉะนั้นดำเนินการต่างๆ ต้องไม่ขัดต่อระเบียบและข้อบังคับของอุทยานแห่งชาติ

 

ที่ตั้ง : 

        โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนบ้านบางกลอย – บ้านโป่งลึก อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตั้งอยู่ในพื้นที่บ้านบางกลอย (หมู่ที่ 1) บ้านโป่งลึก (หมู่ที่ 2) ตำบลห้วยแม่เพรียง อำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี

 

การดำเนินงาน :

          บ้านโป่งลึกและบ้านบางกลอย ตำบลห้วยแม่เพรียง อำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี จากการสำรวจของมูลนิธิปิดทองหลังพระทั้งสองหมู่บ้านมีประชากร 1,052 คน (ปี พ.ศ. 2555) เป็นหมู่บ้านที่ตั้งอยู่กลางป่า ในเขตอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน และตั้งอยู่ชายแดน ทำให้หมู่บ้านแห่งนี้มีปัญหาค่อนข้างมาก “ทั้งระหว่างคนกับคนและระหว่างคนกับป่า” การดำเนินการที่ผ่านมาสังคมได้มีความเห็นเป็น 2 ทาง ทางหนึ่งโทษชาวบ้านว่าตัดไม้ทำลายป่าในพื้นที่ต้นน้ำ และอีกทางหนึ่งโทษเจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติแก่งกระจานที่ทำร้ายและขับไล่ชาวบ้านออกจากป่าทั้งๆ ที่ชาวบ้านเหล่านี้อยู่ก่อนประกาศจัดตั้งอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน

          อย่างไรก็ตาม สำนักงาน กปร. ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องร่วมกันสนองพระราชดำริในสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ได้พระราชทานความช่วยเหลือในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชาวบ้าน โดยพระราชทานอาชีพในด้านศิลปาชีพ การพัฒนาอาชีพทางการเกษตร การพัฒนาแหล่งน้ำเพื่ออุปโภคบริโภคและการเกษตร รวมทั้งการพัฒนาเส้นทางคมนาคมภายในหมู่บ้าน โดยมีรายละเอียดดังนี้

          1) ในปี พ.ศ. 2553 กรมทรัพยากรน้ำได้จัดน้ำเพื่ออุปโภคบริโภคและการเกษตร ในลักษณะประปาที่ใช้พลังงานไฟฟ้าจากพลังงานธรรมชาติจำนวน 2 แห่ง รวมทั้งติดตั้งเครื่องสูบน้ำโดยดัดแปลงจากกังหันชัยพัฒนาสูบน้ำจากแม่น้ำเพชรบุรีมาใช้ประโยชน์ในพื้นที่

          2) กองทัพภาคที่ 1 ก่อสร้างสะพานแขวนข้ามแม่น้ำเพชรบุรี เพื่อเป็นเส้นทางสัญจรระหว่างบ้านกลอยและบ้านโป่งลึก

          3) อุทยานแห่งชาติแก่งกระจานและสำนักงานทรัพยากรน้ำภาค 7 ก่อสร้างระบบน้ำเพื่อการเกษตร สร้างเรือนเพาะชำ โครงการจัดสาร(จักสาน)ในครัวเรือน โครงการฟาร์มตัวอย่าง รวมทั้งการรังวัดขอบเขตโครงการ และจัดทำฐานข้อมูลประชากรบ้านบางกลอยและบ้านโป่งลึก

          4) อบต.ห้วยแม่เพรียงได้ปรับปรุงถนนเส้นทางพุไทร – โป่งแดง – โป่งลึก

          5) หน่วยพัฒนาการเคลื่อนที่ 13 ได้จัดหาถังน้ำขนาด 3,000 ลิตร จำนวนหมู่บ้านละ 10 ถัง เพื่อเป็นแหล่งกักเก็บน้ำเพื่อบริโภคของราษฎรทั้ง 2 หมู่บ้าน

อย่างไรก็ตาม มูลนิธิปิดทองหลังพระซึ่งมี ม.ร.ว. ดิสนัดดา ดิสกุล เป็นประธานฯ ได้ดำเนินการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชาวบ้านในหมู่บ้านโป่งลึกและบ้านบางกลอย เพราะมีความเชื่อว่า “สาเหตุปัญหามาจากความยากจนของคน หากคนมีกินมีใช้จะไม่มีการทำลายป่าและคนที่อยู่ในป่าจะเป็นผู้พิทักษ์ป่าได้ดีที่สุด” การดำเนินการของมูลนิธิฯ เป็นการเข้ามาเป็นผู้ประสานความร่วมมือระหว่างหน่วยงานต่างๆ เพื่อให้การดำเนินงานบรรลุตามเป้าหมายของโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนบ้านกลอย – บ้านโป่งลึกอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

 

ผลการดำเนินงาน :

          ผลการดำเนินงานโครงการฯ นี้มีดังต่อไปนี้

          1) แก้ไขปัญหาการบุกรุกยึดครองพื้นที่ของชาวไทยภูเขา (กะเหรี่ยงและกะหร่าง) บริเวณต้นน้ำของแม่น้ำเพชรบุรี ราษฎรกลุ่มนี้มีที่ดินทำกินของตนเองและเป็นหลักแหล่ง รวมทั้งประกอบอาชีพและอยู่ร่วมกับป่าได้

          2) สามารถป้องกันและอนุรักษ์ป่าในพื้นที่โครงการให้คงความอุดมสมบูรณ์ ตลอดจนอนุรักษ์สัตว์ป่าและสภาพแวดล้อม

          3) พัฒนาชีวิตและความเป็นอยู่ของประชาชนบ้านบางกลอยและบ้านโป่งลึกให้เป็นไปตามเป้าหมายของโครงการฯ และเป็นไปตามระเบียบข้อบังคับของอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน

          4) เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของชาวไทยภูเขาเผ่ากะเหรี่ยงและกะหร่างและเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติของป่าต้นน้ำลำธารของแม่น้ำเพชรบุรี

 

ประโยชน์ของโครงการ :

          1) ช่วยให้ราษฎรในพื้นที่หมู่ 1 และหมู่ 2 ตำบลห้วยแม่เพรียง อำเภอแก่งกระจาน จำนวน 136 ครัวเรือน 971 คน มีแหล่งน้ำใช้เพื่อการอุปโภค-บริโภค

          2) เป็นแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร มีพื้นที่รับประโยชน์จำนวน 1,000 ไร่ ส่งผลให้ราษฎรในพื้นที่รับประโยชน์ มีรายได้และความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น

          3) สามารถบรรเทาปัญหาการบุกรุกทำลายป่าและช่วยอนุรักษ์ดินและน้ำ โดยการเพิ่มพื้นที่ป่าไม้ จำนวน 400 ไร่

          4) ช่วยลดปัญหาการล่าสัตว์ป่า และการใช้สารเคมีในพื้นที่ต้นน้ำลำธารของแม่น้ำเพชรบุรี

 

 

ที่มา :

          สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.)

          ภาพโดย : กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช