จังหวัดเพชรบุรีเป็นเมืองที่เคยรุ่งเรืองมาตั้งแต่สมัยโบราณ มีร่องรอยของแหล่งที่อยู่อาศัยอยู่ทั่วไปโดยปรากฏหลักฐานในรูปของโบราณวัตถุ โบราณสถาน ได้แก่ ปราสาทขอมที่วัดกำแพงแลงโดยสันนิษฐานว่าเกิดขึ้นยุคทวารวดี ในสมัยพระเจ้าชัยวรมันดิ์ที่ 7

        เพชรบุรียังคงมีความสำคัญในฐานะเมืองหน้าด่านและเมืองท่าการค้าในสมัยอยุธยาและรัตนโกสินทร์ตอนต้นโดยปรากฏหลักฐานเป็นภาพจิตรกรรมฝาผนังสมัยอยุธยาปรากฏเป็นหลักฐานที่วัดใหญ่สุวรรณารามและวัดเกาะแก้วสุทธาราม

        เพชรบุรีได้รับการขนานนามว่าเป็นเมือง 3 วัง เนื่องจากพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้สร้างพระนครคีรีเพื่อประทับพักผ่อนและรับแขกเมืองต่อมารัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าให้สร้างพระราชวังบ้านปืนหรือพระรามราชนิเวศและในสมัยพระบาทสมเด็จมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าให้สร้างพระราชนิเวศมฤคทายวันขึ้น ณ บริเวณชายหาดชะอำด้าน

การท่องเที่ยว

        เพชรบุรียังถือว่าเป็นเมือง 3 ทะเลอีกด้วยคือ ทะเลโคลน ทะเลเม็ดทราย และทะเลหมอกและยังมีแหล่งท่องเที่ยวที่เกิดจากโครงการพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 อาทิ โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ  โครงการศึกษาวิจัยและพัฒนาสิ่งแวดล้อมแหลมผักเบี้ยอันเนื่องมาจากพระราชดำริ  โครงการชั่งหัวมันตามพระราชดำริซึ่งเป็นโครงการแห่งสุดท้ายของรัชสมัย

       อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ซึ่งเป็นอุทยานแห่งชาติที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ เป็นป่าต้นน้ำของแม่น้ำเพชรบุรีและปราณบุรี ซึ่งปัจจุบันป่าแก่งกระจานได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก

ด้านอาหาร

       เพชรบุรี "เมืองสร้างสรรค์ด้านอาหารโลก" 2021 เพชรบุรีมีชื่อเสียงในด้านอาหารคาวหวานประจำท้องถิ่นมากมาย เช่น แกงคั่วหัวตาล ขนมจีนทอดมัน ข้าวแช่และขนมหวานนานาชนิด ซึ่งสะท้อนรากวัฒนธรรมเพชรบุรีได้อย่างชัดเจนด้านศิลปะ วัฒนธรรมเพชรบุรียังมีชื่อเสียงด้านภูมิปัญญาฝีมือช่างจนเรียกได้ว่า "สกุลช่างเมืองเพชร" มีทั้งงานปูนปั้น งานช่างทอง งานแทงหยวก งานจำหลักหนังใหญ่เพชรบุรียังเป็นจังหวัดที่สะท้อนถึงการอยู่ร่วมกันของคนหลายชาติพันธุ์ที่สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างสงบสุข