ตลอดระยะเวลาที่ทรงครองสิริราชสมบัติกว่า 70 ปี พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ตลอดจนพระบรมวงศ์ ได้เสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมเยียนประชาชนชาวไทยทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ โดยได้พระราชทานพระราชดำริให้ส่วนราชการต่างๆ ดำเนินงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริเพื่อช่วยเหลือประชาชนทุกหมู่เหล่า ซึ่งทุกโครงการล้วนมีจุดมุ่งหมายที่สำคัญคือ “ความอยู่ดีกินดีและความผาสุก” ของประชาชนทั้งสิ้น ซึ่งการรวบรวมข้อมูลโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จากข้อมูลของสำนักงาน กปร. ที่ได้รวบรวมโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ณ เดือนกรกฎาคม 2563 มีจำนวนทั้งสิ้น 4,877 โครงการ โดยได้กำหนดขอบเขตในการดำเนินงานไว้ดังนี้

             1. การรวบรวมข้อมูลในครั้งนี้ ดำเนินการเฉพาะโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดาริ ในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และพระบรมวงศ์ รวม 6 พระองค์ ดังนี้

                       1.1 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร

                       1.2 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

                       1.3 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

                       1.4 สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี

                       1.5 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี

                       1.6 สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารีฯ

             2. กรอบระยะเวลา

              การรวบรวมข้อมูลโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดาริ โดยกำหนดกรอบระยะเวลารวบรวมข้อมูลช่วงตั้งแต่มีโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริเป็นแห่งแรก เมื่อปี พ.ศ. 2495 จนถึง ณ เดือนกรกฎาคม 2563 ที่ได้ดำเนินงานสนองพระราชดำริไปแล้ว

             3. ที่มาของโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

การรวบรวมข้อมูลโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ในครั้งนี้ ได้ข้อมูลจากสำนักงาน กปร. ซึ่งได้กำหนดที่มาของโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จาก 3 แหล่ง ดังนี้

                       3.1 เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริที่ได้พระราชทานพระราชดำริโดยตรง

                       3.2 เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริที่เกิดจากการที่ราษฎรทูลเกล้าฯ ถวายฎีกาขอพระราชทานความช่วยเหลือ

                       3.3 เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริที่หน่วยงานได้กราบบังคมทูลรายงานและ/หรือขอพระราชทานพระบรมราชวินิจฉัยเรียบร้อยแล้ว

            4. การแบ่งประเภทโครงการ

            สำนักงาน กปร. ได้แบ่งประเภทของโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ออกเป็น 8 ประเภท ดังนี้

                       4.1 โครงการพัฒนาด้านแหล่งน้ำ

                       4.2 โครงการพัฒนาด้านการเกษตร

                       4.3 โครงการพัฒนาด้านสิ่งแวดล้อม

                       4.4 โครงการพัฒนาด้านการส่งเสริมอาชีพ

                       4.5 โครงการพัฒนาด้านสาธารณสุข

                       4.6 โครงการพัฒนาด้านคมนาคม/สื่อสาร

                       4.7 โครงการพัฒนาด้านสวัสดิการสังคม/การศึกษา

                       4.8 โครงการพัฒนาแบบบูรณาการ และโครงการพัฒนาด้านอื่นๆ โดยแบ่งเป็น โครงการพัฒนาแบบบูรณาการ โครงการพัฒนาด้านอื่นๆ

         

           5. แหล่งข้อมูล

            สำนักงาน กปร. ได้รวบรวมข้อมูลจากส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง รวมจำนวน 28 หน่วยงาน ประกอบด้วย แหล่งข้อมูลหลัก มาจาก 5 หน่วยงาน ดังนี้

                       - สำนักงาน กปร.

                       - มูลนิธิชัยพัฒนา

                       - กรมชลประทาน

                       - จังหวัด

                       - กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน แหล่งข้อมูลจากส่วนราชการต่าง ๆ จำนวน 23 หน่วยงาน สำหรับใช้ในการตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง ครบถ้วน สมบูรณ์ของข้อมูล

             อย่างไรก็ตาม การรวบรวมข้อมูลโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ไม่รวมถึงโครงการเฉลิมพระเกียรติของส่วนราชการต่าง ๆ

             6. หลักในการนับจำนวนโครงการ

                       6.1 โครงการที่ดำเนินการภายใต้ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ นับเป็น 1 โครงการ

                       6.2 อ่างเก็บน้ำหรือฝำยพร้อมระบบส่งน้ำ นับเป็น 1 โครงการ

                       6.3 โครงการขนาดใหญ่ด้านแหล่งน้ำ ถ้ามีโครงการย่อยให้นับแยกโครงการย่อยเป็น 1 โครงการ ยกเว้น กิจกรรมที่ดำเนินการซ้ำในพื้นที่เดิม เช่น มีการขุดลอกในคลองนั้นแล้ว และมีการขุดลอกคลองนั้นซ้ำอีกครั้ง จะนับเป็น 1 โครงกำร

                       6.4 โครงการในลักษณะบูรณาการ ภายใต้โครงการขนาดใหญ่ นับเป็น 1 โครงการ

                       6.5 โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน นับเป็น 1 โครงกำร (ไม่นับกิจกรรมย่อยในโรงเรียน)

 

       ที่มา: สำนักงาน กปร. กรกฎาคม 2563