ประวัติความเป็นมา :

          ด้วยทายาทของ นายพินิจ สุทธิวนิช ได้น้อมเกล้าถวายที่ดินเนื้อที่ 39 ไร่ 1 งาน 11 ตารางวา ตั้งอยู่ที่ ตำบลท่าแร้ง อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี ให้แก่ มูลนิธิชัยพัฒนา โดยได้โอนที่ดินมาเป็นกรรมสิทธิ์ของมูลนิธิชัยพัฒนาเรียบร้อยแล้ว ตั้งแต่วันที่ 3 มิถุนายน พ.ศ. 2541

พระราชดำริ :

          พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ทรงมีพระราชกระแสให้เป็นแนวปฏิบัติดังนี้

        ก่อนอื่นต้องตรวจสภาพดิน (เปรี้ยว – ด่าง)ในส่วน 25 ไร่ใช้ขุดสระใหญ่ที่รับน้ำที่ทะลักจากแม่น้ำเพชรบุรี เก็บไว้ใช้ในฤดูแล้ง (ทำนาปรัง)ในส่วน 14 ไร่ ทำสวนและเป็นศูนย์สาธิตพืชไร่และพืชสวน

ที่ตั้ง : 

          โครงการศูนย์สาธิตพืชไร่และพืชสวนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลท่าแร้ง อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี

การดำเนินงาน :

        สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.) ร่วมกับส่วนราชการที่เกี่ยวข้องได้ดำเนินการพัฒนาที่ดินดังกล่าว โดยได้ยึดพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ที่ได้พระราชทานไว้เป็นกรอบในการดำเดินงานพัฒนาพื้นที่ เพื่อให้ประชาชนในพื้นที่และบริเวณใกล้เคียงใช้เป็นแหล่งศึกษาดูงานสำหรับนำเป็นแบบอย่างในการปรับปรุงการประกอบอาชีพทางการเกษตรต่อไป โดยได้กำหนดแนวทางการพัฒนาไว้ ดังนี้

        + แปลงฝั่งซ้ายของคลองชลประทาน (เนื้อที่ 25-1-63 ไร่) ดำเนินการขุดสระจำนวน 10 ไร่ โดยมีความลึกประมาณ 2.8 เมตร และความจุประมาณ 32,000 ลูกบาศก์เมตรเพื่อเก็บน้ำช่วงฤดูน้ำหลากสำหรับปลูกข้าวนาปรังและเลี้ยงปลา นอกจากนี้จะทำคันล้อมรอบพื้นที่ส่วนที่เหลือจำนวน 15-1-63ไร่สูง +2.20 ม.รทก. เพื่อให้พ้นระดับน้ำท่วมและสามารถทำได้ทั้งนาปีและนาปรัง

        + แปลงฝั่งซ้ายของคลองชลประทาน (เนื้อที่ 13-0-28 ไร่) ดำเนินการจัดทำเป็น “ ศูนย์สาธิตพืชไร่พืชสวน ” โดยได้แบ่งพื้นที่ออกเป็น 5 ส่วน ดังนี้

        + พื้นที่ส่วนที่ 1 :  เนื้อที่จำนวน 1-3-0 ไร่ จะใช้เป็นแปลงปลูกพืชไร่ชนิดต่างๆที่เป็นที่นิยมของคนในท้องถิ่นและเป็นที่ต้องการของตลาด

        + พื้นที่ส่วนที่ 2 :  เนื้อที่จำนวน 1-0-0 ไร่ จะใช้เป็นแปลงไม้ดอกและแปลงพืชผัก

     + พื้นที่ส่วนที่ 3 :  เนื้อที่จำนวน 5-0-0 ไร่ จะใช้เป็นแปลงไม้ผลชนิดต่างๆ โดยจะนำไม้ผลที่นิยมของคนในพื้นที่และบริเวณใกล้เคียงมาปลูกเพื่อพัฒนาพันธุ์สำหรับนำไปส่งเสริมให้เกษตรกรต่อไป

       + พื้นที่ส่วนที่ 4 :  เนื้อที่จำนวน 0-2-28 ไร่ จะใช้เป็นพื้นที่สำหรับศาลาการเกษตร เพื่อให้เป็นสถานที่ติดต่อขอข้อมูลทางวิชาการ และเป็นสถานที่ศึกษาดูงานของเกษตรกรและประชาชนผู้สนใจ

         + พื้นที่ส่วนที่ 5 :  เนื้อที่จำนวน 4-3-0 ไร่ จะใช้เป็นคูเก็บน้ำและกั้นน้ำไม่ให้เข้าท่วมพื้นที่ในช่วงฤดูน้ำหลาก

         ตั้งแต่ปีพ.ศ. 2547 จนถึงปัจจุบัน มูลนิธิชัยพัฒนา ได้สนับสนุนงบประมาณ และดำเนินการใน 7 กิจกรรมหลัก ได้แก่

         + การสาธิตการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวพันธุ์ดี ตามหลักการเกษตรดีที่เหมาะสม ในพื้นที่ 10 ไร่ ทั้งนาปีและนาปรัง

         + การสาธิตการเลี้ยงปลา

     - สาธิตการเลี้ยงปลากินพืชในสระน้ำขนาดใหญ่ (ระบบกึ่งพัฒนา) พื้นที่ 10-0-0 ไร่

     - สาธิตการเลี้ยงปลาในการชัง (ระบบพัฒนา) ได้แก่ ปลากะพงขาว ปลาทับทิม ปลานิล

     - สาธิตการเลี้ยงปลาในร่องสวน (ระบบกึ่งพัฒนา) พื้นที่ 4-3-0 ไร่

          + การสาธิตการปลูกพืชไร่ พื้นที่ 1-3-0 ไร่

          + การปลูกพืชผักและไม้ดอก พื้นที่ 1-0-0 ไร่

          + การสาธิตการปลูกไม้ผลแบบผสมผสาน พื้นที่ 5-0-0 ไร่

         + การสาธิตการปลูกไม้ผลแบบผสมผสาน (ระบบยกร่อง)ไม้ผลหลัก ชมพู่ มะขามเทศ ขนุน มะนาว มะกอก ลำไย กระท้อน มะม่วงทนเค็ม เป็นต้น พืชแซม ได้แก่ กล้วย มะละกอ ฝรั่ง หม่อน ชะอม แค มะรุม มะกรูด ยอ มะกอกน้ำ

        + การสาธิตการปลูกไม้ผลตามคั้นล้อมรอบโครงการและขอบสระน้ำ เพื่อใช้พื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด พืชที่นำมาปลูกคือ มะพร้าวน้ำหอม มะขามเทศ สะเดา ไผ่รวก มะขาม แค มะรุม

            + การสาธิตการปรับปรุงดิน การขยายผลและการถ่ายทอดเทคโนโลยี มีดังนี้

       - การฝึกอบรมการใช้น้ำสกัดชีวภาพเพื่อลดการใช้สารเคมี

       - การฝึกอบรมการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวพันธุ์ดี

       - การสาธิตเครื่องสีข้าวขนาดเล็ก

       - การสาธิตเตาเผาถ่านน้ำส้มควันไม้

ผลการดำเนินงาน :

          1) แปลงนาพื้นที่ 10 ไร่

          ปี พ.ศ. 2542–2546 ปีแรกของการดำเนินงานจะเป็นการปรับปรุงบำรุงดินเพื่อแก้ไขปัญหาดินเค็ม โดยใช้โสนอัฟริกัน แกลบ ปุ๋ยหมัก และปุ๋ยคอก เป็นวัสดุปรับปรุงดิน และทดลองนำข้าวพันธุ์ชัยนาท 1 และสุพรรณบุรี 1 มาทดลองปลูก ได้ผลผลิตอยู่ระหว่าง 220 – 346 และ 350-440 กิโลกรัม/ไร่ ตามลำดับ

          ปี พ.ศ. 2547 ได้นำข้าวขาวดอกมะลิ 105 มาปลูกสาธิตในพื้นที่ได้ผลเฉลี่ย 295 กิโลกรัม/ไร่

          ปี พ.ศ. 2548 ทดสอบการทำนาแบบอินทรีย์ โดยไม่ใช้สารเคมี ใช้วิธีการปรับปรุงบำรุงดิน โดยใช้โสนอัฟริกัน หว่านเป็นปุ๋ยพืชสด ใช้ปุ๋ยหมัก และใช้น้ำสกัดชีวภาพทดแทน ได้ผลผลิตข้าวพันธุ์ชัยนาท 2 ซึ่งปลูกในฤดูนาปรังผลผลิต 485 กิโลกรัม/ไร่ และพันธุ์สุพรรณบุรี 1 ซึ่งปลูกในฤดูนาปีผลผลิต 311 กิโลกรัม/ไร่

          ปี พ.ศ. 2549  ทำแปลงสาธิตการผลิตข้าวอินทรีย์ เช่นเดียวกับปี พ.ศ. 2548 ใช้ข้าวพันธุ์ชัยนาท 1 ปลูกในฤดูนาปรัง ได้ผลผลิตเฉลี่ย 329 กิโลกรัม/ไร่

          2) สระน้ำ พื้นที่ 10 ไร่ ระบายน้ำเข้าสระเพื่อเลี้ยงปลาและเก็บไว้ใช้ในการทำนา

          3) แปลงพืชไร่  พื้นที่ 1 ไร่ 3 งาน ปลูกถั่วเหลือง ถั่วเขียว ข้าวโพด และอ้อย

          4) แปลงพืชผัก/ไม้ดอก  พื้นที่ 1 ไร่ ปลูกคะน้า ผักบุ้ง ผักกาดขาว ดอกคัตเตอร์ สร้อยทอง ดอกมาการ์เร็ต และดาวเรือง

          5) แปลงพืชสวน พื้นที่ 5 ไร่ ปลูกมะนาว ฝรั่ง ลำไย มะกอกน้ำมัน ละมุด ทุเรียนเทศ และปลูกหม่อนเป็นพืชแซมในร่องทุเรียนเทศ

ที่มา : มูลนิธิชัยพัฒนา