ประวัติความเป็นมา

          ในปี พ.ศ. 2504 ด้วยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จพระราชดำเนินไปยังพระราชวังไกลกังวล อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เมื่อรถยนต์พระที่นั่งผ่านป่ายางนาริมถนนเพชรเกษม (ทางหลวงหมายเลข 4) ช่วงหลักกิโลเมตรที่ 176 – 179 ในท้องที่ตำบลถ้ำรงค์ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรีได้ทอดพระเนตรเห็นต้นยางนาขนาดใหญ่จำนวนมาก และได้มีกระแสพระราชดำรัสไว้ว่า “...ไม้ยางนาในประเทศไทยได้ถูกตัดฟันและนำไปใช้สอยและทำเป็นสินค้ากันเป็นจำนวนมากขึ้นทุกปี เป็นที่น่าวิตกว่าหากมิได้ทำการบำรุง ส่งเสริม และดำเนินการปลูกไม้ยางนาขึ้นแล้ว ปริมาณไม้ยางนาอาจจะลดน้อยลงไปทุกทีจึงควรที่จะได้มีการดำเนินการวิจัยเกี่ยวกับการปลูกไม้ยางนา เพื่อนำความรู้ไปใช้ในการปฏิบัติ...”

พระราชดำริ

          พระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเกี่ยวกับการอนุรักษ์ไม้ยางนามีดังนี้

“...ไม้ยางนาในประเทศไทยได้ถูกตัดฟันและนำไปใช้สอยและทำเป็นสินค้ากันเป็นจำนวนมากขึ้นทุกปี เป็นที่น่าวิตกว่าหากมิได้ทำการบำรุง ส่งเสริม และดำเนินการปลูกไม้ยางนาขึ้นแล้ว ปริมาณไม้ยางนาอาจจะลดน้อยลงไปทุกที จึงควรที่จะได้มีการดำเนินการวิจัยเกี่ยวกับการปลูกไม้ยางนา เพื่อนำไปใช้ในการปฏิบัติ...”

           นอกจากนั้น ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้เจ้าหน้าที่สำนักพระราชวังเก็บเมล็ดไม้ยางนาจากป่ายางในพื้นที่ตำบลถ้ำรงค์ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี เมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. 2504 และให้เจ้าหน้าที่นำไปเพาะกล้าไม้ในบริเวณพระราชตำหนักจิตรดารโหฐานส่วนหนึ่งและได้ทรงเพาะเมล็ดไม้ยางนาด้วยพระองค์เองไว้บนดาดฟ้าพระตำหนักเปี่ยมสุขพระราชวังไกลกังวลหัวหินอีกส่วนหนึ่ง เมื่อกล้าไม้ยางนามีอายุ 4 เดือน ได้ทรงปลูกกล้าไม้ยางนาในบริเวณสวนจิตรลดาในพื้นที่ 4 ไร่ 1 งาน ร่วมกับพระบรมวงศานุวงศ์ ข้าราชบริพาร คณาจารย์ และนิสิตจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2504 ซึ่งเป็นวันคล้ายวันประสูติของสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอเจ้าฟ้าวชิราลงกรณ์ จำนวน 1,096 ต้น นับได้ว่าเป็นสวนป่ายางนาที่มีอายุเก่าแก่ที่สุดในประเทศ ซึ่งมีต้นแม่พันธุ์มาจากจังหวัดเพชรบุรี

ที่ตั้ง

          แหล่งต้นแม่พันธุ์ยางนาอยู่ในพื้นที่ตำบลถ้ำรงค์ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี

การดำเนินงาน

          เนื่องจากโครงการนี้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้มีพระราชดำริเกี่ยวกับการบำรุง ส่งเสริม การปลูก และการวิจัยเกี่ยวกับไม้ยางนาจึงได้มีการดำเนินงานดังนี้

          1) ดำเนินการอนุรักษ์หมู่ไม้ยางนาในบริเวณพื้นที่โครงการตำบลถ้ำรงค์ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี ให้เป็นแหล่งผลิตไม้ยางนา

          2) จัดกิจกรรมการปลูกต้นยางนาในพื้นที่โครงการ โดยการร่วมปลูกต้นไม้ยางนาเพื่อถวายเป็นพระราชกุศลเนื่องในวโรกาสเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ

          3) จัดทำแผนที่แสดงตำแหน่งและสภาพการเจริญเติบโตของต้นยางนาในพื้นที่โครงการเพื่อเป็นหลักฐานทางวิชาการ

          4) จัดทำแผนบริหารจัดการไม้ยางนาให้ประชาชนมีส่วนร่วม โดยมีเป้าหมายที่จะให้ไม้ยางนาเป็นทรัพยากรที่มีค่าของท้องถิ่น

ผลการดำเนินงาน

          1) ประชาชนที่อาศัยอยู่บริเวณพื้นที่โครงการและพื้นที่ใกล้เคียงได้มีส่วนร่วมในการอนุรักษ์และเห็นคุณค่าของต้นยางนา

          2) ได้แหล่งไม้ยางนาดังเดิมมีสภาพการเจริญเติบโตดีและสมบูรณ์ ที่ควรแก่การอนุรักษ์ให้เป็นแหล่งแม่พันธุ์ไม้ยางนา

          3) ทำให้สังคมโดยรวมทั้งระดับชาติและระดับท้องถิ่นเห็นคุณค่าของไม้ยางนาที่ควรแก่การอนุรักษ์