จากการศึกษาโครงการพระราชดำริในจังหวัดเพชรบุรีและจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ สามารถจำแนกองค์ความรู้ตามศาสตร์พระราชา ด้านการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติ “จากนภา ผ่านภูผา สู่มหานที” ได้ ดังนี้

          ต้นน้ำ ประกอบด้วย 1. ฝนหลวง 2. การอนุรักษ์ป่าไม้ สิ่งแวดล้อม และดิน 3. ฝายต้นน้ำ 4. หญ้าแฝก

          กลางน้ำ ประกอบด้วย 1. เขื่อนและอ่างเก็บน้ำ 2. คลองช่วยระบายน้ำ ทางน้ำผ่าน และคันกั้นน้ำ 3. แก้มลิง 4. แกล้งดิน 5. เศรษฐกิจพอเพียง 6. ปลูกป่า ๓ อย่าง ได้ประโยชน์ ๔ อย่าง 7. เกษตรทฤษฎีใหม่ 8. ไบโอดีเซล

          ปลายน้ำ ประกอบด้วย 1. กังหันน้ำชัยพัฒนา 2. การบำบัดน้ำเสียโดยใช้หลักธรรมชาติ 3. การกำจัดขยะ 4. การฟื้นฟูป่าชายเลน

          มีพระปฐมบรมราโชวาทพระราชทานแก่คณะปฏิบัติการค้นคว้าทดลอง ณ ท่าอากาศยานหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เมื่อ พ.ศ. 2512

          ทรงศึกษาทดลอง ตั้งแต่ปี 2498 และสามารถบังคับเมฆให้เกิดฝนได้จริงจากปฏิบัติการบนท้องฟ้า เมื่อวันที่ 1-2 กรกฎาคม 2515 บริเวณพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ จังหวัดนครราชสีมา นับเป็นเวลาแห่งความพากเพียรของการศึกษาทดลองถึง 14 ปี จึงสามารถทำให้ฝนตกได้จริง โดยมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง บันทึกผลการทดลองไว้เป็นตำราฝนหลวง ผลการดำเนินงานช่วยเหลือบรรเทาภัยแล้ง ปัญหาหมอกควัน สร้างความชุ่มชื้นให้พื้นที่ประมาณ 160 ล้านไร่/ปี ศึกษาดูงานได้ที่

• หอเฉลิมพระเกียรติพระบิดาแห่งฝนหลวง  ตั้งอยู่ที่ศูนย์ฝนหลวงหัวหิน ภายในท่าอากาศยานหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เป็นอาคารจัดแสดงเรื่องราวความเป็นมาของฝนหลวง ขั้นตอนการทำฝนหลวง รวมทั้งห้องทรงงานของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร https://www.royalrain.go.th/royalrain/Editor_Page.aspx?MenuId=45

           การอนุรักษ์ป่าไม้ สิ่งแวดล้อม และดิน เพื่อเป็นแหล่งเก็บน้ำที่ยั่งยืน โดยการรักษาป่าและปลูกป่าบริเวณต้นน้ำซึ่งเป็นยอดเขาและเนินสูง โดยการปลูกไม้ยืนต้น ไม้ใช้สอยหรือไม้ฟืนที่ประชาชนสามารถตัดไปใช้ได้ ปลูกป่าทดแทนซึ่งจะช่วยให้อากาศชุ่มชื้น ทำให้ฝนตกอีกทั้งต้นไม้ยังช่วยยึดดินบนเขาไม่ให้พังทลายอีกด้วย ศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับการอนุรักษ์ป่าไม้ สิ่งแวดล้อม และดิน ในโครงการพระราชดำริจังหวัดเพชรบุรีและประจวบคีรีขันธ์ ได้ที่

• ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เขาเสวยกะปิ ต. สามพระยา อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี โทรศัพท์ : 032-593252-3 โทรสาร : 032-593252

• โครงการปลูกป่าชัยพัฒนา-แม่ฟ้าหลวง ต. ไร่ใหม่พัฒนา อ.ชะอำ จ. เพชรบุรี (ครอบคลุม ต. หนองพลับ อ. หัวหิน จ. ประจวบคีรีขันธ์) ติดต่อ ศูนย์ปฏิบัติการจัดการที่ดินชัยพัฒนา-แม่ฟ้าหลวง หมู่ 2 ต. หนองพลับ อ. หัวหิน จ. ประจวบคีรีขันธ์ โทรศัพท์ : 032-909227 

• โครงการดูแลรักษาป่าไม้บริเวณป่าละอูบนและเขาพะเนินทุ่งอันเนื่องมาจากพระราชดําริ ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติ แก่งกระจานและบริเวณต้นน้ําของแม่น้ำเพชรบุรี แม่น้ําปราณบุรี และพื้นที่ตลอดแนวชายแดน (เทือกเขาตะนาวศรี) ตั้งแต่ จังหวัดราชบุรีตอนล่างจรด อ. กุยบุรี จ. ประจวบคีรีขันธ์ ติดต่อ อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน อ. แก่งกระจาน จ. เพชรบุรี โทรศัพท์ :  032-459291 โทรสาร :  032-459291

• โครงการอนุรักษ์และฟื้นฟู สภาพพื้นที่บริเวณเขานางพันธุรัตน์ (เขาเจ้าลายใหญ่) อันเนื่องมาจากพระราชดําริ อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี ติดต่อ วนอุทยานเขาพันธุรัต โทรศัพท์ : 032-472108 โทรสาร : 032-472108 หรือ มณฑลทหารบกที่ 15 โทร : 032-428506-9 โทรสาร : 032-425419

• โครงการตามพระราชประสงค์ดอนขุนห้วย หมู่ที่ 5 และหมู่ที่ 6 ต. ดอนขุนห้วย อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี ติดต่อ กองพลพัฒนาที่ 1 ค่ายศรีสุริยวงศ์ ต. ดอนตะโก อ. เมือง จ. ราชบุรี โทรศัพท์ : 032-327801-2 ต่อ 52428 โทรสาร : 032-328561

• โครงการรักษ์ไม้ยางนาเมืองเพชร ต. ถ้ำรงค์ อ. บ้านลาด จ. เพชรบุรี ติดต่อ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ 

• โครงการอนุรักษ์และฟื้นฟูสภาพป่าบริเวณป่าสงวนแห่งชาติป่ากุยบุรีฯ ต. หาดขาม อ. กุยบุรี จ.ประจวบคีรีขันธ์ ติดต่อ กองทัพภาคที่ 1 พล.1 รอ. (ร.11 พัน 3 รอ.) หรือที่ี สำนักงานป่าไม้เขตเพชรบุรี

• โครงการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติปากน้ำปราณ ต. ปากน้ำปราณ อ. ปราณบุรี จ. ประจวบคีรีขันธ์ ติดต่อ กรมป่าไม้ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

• โครงการวนอุทยานปราณบุรี หมู่ 1 ต. ปากน้ำปราณ อ. ปราณบุรี จ. ประจวบคีรีขันธ์ ติดต่อ สำนักบริหารจัดการในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ 4 กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เลขที่ 493/29 ถ. เพชรเกษม อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี 76120  โทรศัพท์ 0-3243-3660 ต่อ 201 หรือที่โครงการพัฒนาป่าไม้ปากน้ำปราณบุรี โทรศัพท์ : 03-2262-1608, 08-9787-4812, 06-1465-4951

• โครงการแก้ไขปัญหาช้างป่าตามแนวพระราชดำริ ห้วยสัตว์ใหญ่ ต. หนองพลับ อ. หัวหิน จ. ประจวบคีรีขันธ์ ติดต่อ กรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่า และพันธุ์พืช กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เลขที่ 61 ถนนพหลโยธิน แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร 10900 โทรศัพท์: 0-2561-0777, 0-2579-6666 โทรสาร: 0-2579-9707

 

          เพื่อชะลอน้ำสร้างความชุ่มชื้นให้ดินและป่า โดยใช้วัสดุราคาถูกและหาง่ายในท้องถิ่น เช่น แบบหินทิ้งคลุมด้วยตาข่าย ปิดกั้นร่องน้ำกับลำธารขนาดเล็กเป็นระยะเพื่อเก็บกักน้ำและตะกอนดิน โดยน้ำที่กักไว้จะซึมเข้าไปในดินและแผ่ขยายความชุ่มชื้นออกไปทั้งสองข้างของฝาย ทำให้สามารถปลูกพันธุ์ไม้ ป้องกันไฟป่า ฟื้นฟูพื้นที่ต้นน้ำให้มีความสมบูรณ์ขึ้นตามลำดับ นอกจากนี้ยังช่วยกักเก็บตะกอนไม่ให้ไหลลงไปทับถมลำน้ำตอนล่างด้วย ศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับหญ้าแฝกในโครงการพระราชดำริจังหวัดเพชรบุรีและประจวบคีรีขันธ์ ได้ที่

          - โครงการดูแลรักษาป่าไม้ บริเวณป่าละอูบนและเขาพะเนินทุ่งอันเนื่องมาจากพระราชดําริ ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติ แก่งกระจานและบริเวณต้นน้ํา ของแม่น้ำเพชรบุรี แม่น้ําปราณบุรี และพื้นที่ตลอดแนวชายแดน (เทือกเขาตะนาวศรี) ตั้งแต่ จังหวัดราชบุรีตอนล่างจรด อ. กุยบุรี จ. ประจวบคีรีขันธ์ ติดต่อ อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน อ. แก่งกระจาน จ. เพชรบุรี โทรศัพท์ :  032-459291 โทรสาร :  032-459291

          การปลูกหญ้าแฝก มุ่งเน้นในเรื่องการอนุรักษ์ดินและน้ำ ลดการชะล้างพังทลายของดิน การช่วยเก็บกักตะกอนดินในพื้นที่ลาดชัน แต่จากผลของการวิจัยยพบว่า หญ้าแฝกยังมีลักษณะในด้านการฟื้นฟูทรัพยากรดินด้วย ซึ่งช่วยให้ดินมีศักยภาพในการให้ผลผลิตเพิ่มขึ้น การปลูกหญ้าแฝกในพื้นที่ดินเสื่อมโทรม หรือพื้นที่ดินมีปัญหา จึงมีส่วนช่วยฟื้นฟู และปรับปรุงดินให้มีสภาพดีขึ้น เนื่องจากผลของอินทรียวัตถุที่เพิ่มขึ้น และกิจกรรมของจุลินทรีย์บริเวณรากหญ้าแฝก รวมทั้งการมีความชื้นที่ยาวนานขึ้น สภาพดินจึงมีการพัฒนา และความอุดมสมบูรณ์เพิ่มขึ้นเป็นลำดับ ศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับหญ้าแฝกในโครงการพระราชดำริจังหวัดเพชรบุรีและประจวบคีรีขันธ์ ได้ที่

• ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ต. สามพระยา อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี โทรศัพท์ : 032-593252-3 โทรสาร : 032-593252

• โครงการชั่งหัวมันตามพระราชประสงค์ บ้านหนองคอไก่ หมู่ที่ 5 ต. เขากะปุก อ. ท่ายาง จ. เพชรบุรี ติดต่อ กองงานส่วนพระองค์ สำนักพระราชวัง โทรศัพท์ 02-2839467 หรือที่สำนักงานโครงการฯ โทรศัพท์ 032-472701 หรือที่สำนักงานเกษตรจังหวัดเพชรบุรี โทรศัพท์ : 032-488055 โทรสาร : 032-488056

• โครงการตามพระราชประสงค์ดอนขุนห้วย หมู่ที่ 5 และหมู่ที่ 6 ต. ดอนขุนห้วย อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี ติดต่อ กองพลพัฒนาที่ 1 ค่ายศรีสุริยวงศ์ ต. ดอนตะโก อ. เมือง จ. ราชบุรี โทรศัพท์ : 032-327801-2 ต่อ 52428 โทรสาร : 032-328561

• โครงการปลูกป่าชัยพัฒนา-แม่ฟ้าหลวง ต. ไร่ใหม่พัฒนา อ.ชะอำ จ. เพชรบุรี (ครอบคลุม ต. หนองพลับ อ. หัวหิน จ. ประจวบคีรีขันธ์) ติดต่อ ศูนย์ปฏิบัติการจัดการที่ดินชัยพัฒนา-แม่ฟ้าหลวง หมู่ 2 ต. หนองพลับ อ. หัวหิน จ. ประจวบคีรีขันธ์ โทรศัพท์ : 032-909227

• โครงการพัฒนาและรณรงค์การใช้หญ้าแฝกฯ เลขที่ 902 หมู่ 1 ตำบลปากน้ำปราณ อำเภอปราณบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ติดต่อ ศูนย์การทหารราบ กองทัพบก

• โครงการพระราชดำริสวนหาดทรายใหญ่  ต. ห้วยทราย ต. เขาน้อย อ. เมือง, ต. ร่อนทอง อ. บางสะพาน, ต. หาดขาม อ. กุยบุรี, ต. เขาจ้าว อ. ปราณบุรี, ต. ศาลาลัย อ. สามร้อยยอด, ต. บึงนคร ต. ห้วยสัตว์ใหญ่ อ. หัวหิน จ. ประจวบคีรีขันธ์ ติดต่อ กองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดนที่ 14 (ค่ายพระมงกุฎเกล้า) ต. ห้วยทราย อ. เมือง จ. ประจวบคีรีขันธ์ 77000 โทร: 0-3251-0052-4 โทรสาร: 0-3257-8057 อีเมล์: bpp14@bpp.go.th

          เป็นแหล่งกักเก็บน้ำผิวดิน เพื่อช่วยเหลือพื้นที่ที่ประสบปัญหาขาดแคลนน้ำให้มีน้ำสำหรับอุปโภคบริโภคและทำการเกษตรรวมทั้งบรรเทาปัญหาน้ำท่วมในช่วงฤดูน้ำหลาก ศึกษาเพิ่มเติมได้ตามโครงการพระราชดำริในจังหวัดเพชรบุรีและประจวบคีรีขันธ์ ดังนี้

• เขื่อนเพชร อ. ท่ายาง จ. เพชรบุรี

• เขื่อนแก่งประจาน อ. แก่งกระจาน จ. เพชรบุรี

• อ่างเก็บน้ำเขาเต่า อ. หัวหิน จ. ประจวบคีรีขันธ์

• เขื่อนปราณบุรี อ. ปราณบุรี จ. ประจวบคีรีขันธ์

• อ่างเก็บน้ำยางชุม อ. กุยบุรี จ. ประจวบคีรีขันธ์

• อ่างเก็บน้ำหัวยสงสัย บ้านโป่งเกตุ ต. เขากระปุก อ. ท่ายาง จ. เพชรบุรี

• เขื่อนแม่ประจันต์ (อ่างเก็บน้ำห้วยแม่ประจันต์อันเนื่องมาจากพระราชดำริ) อ. หนองหญ้าปล้อง จ. เพชรบุรี

• อ่างเก็บน้ำห้วยผาก ต. กลัดหลวง อ. ท่ายาง จ. เพชรบุรี

• โครงการอ่างเก็บน้ําผาน้ําหยดอันเนื่องมาจากพระราชดําริ หมู่ที่ 5 ต. ห้วยลึก อ. บ้านลาด จ. เพชรบุรี ติดต่อ โครงการก่อสร้าง 1 สำนักชลประทานที่ 14  โทรศัพท์ 0-3249-4082 โทรสาร 0-3249-4083

• โครงการพัฒนาแหล่งน้ําบริเวณมหาวิทยาลัยศิลปากร วิทยาเขตสารสนเทศเพชรบุรี (งานขุดลอกอ่างเก็บน้ําหนองจิก) บ้านสามพระยา หมู่ที่ 3 ต. สามพระยา อ.ชะอํา จ. เพชรบุรี ติดต่อ โครงการชลประทานเพชรบุรี สำนักชลประทานที่ 14 กรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์  โทรศัพท์ 0-3246-1308 โทรสาร 0-3246-1975

• โครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ (อ่างพวง) อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

1. อ่างเก็บน้ำห้วยไทรงาม ต. หนองพลับ อ. หัวหิน จ. ประจวบคีรีขันธ์ ปริมาณน้ำเก็บกัก 9.50 ล้าน ลบ.ม.

2. อ่างเก็บน้ำห้วยไม้ตาย ต. ไร่ใหม่พัฒนา อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี ปริมาณน้ำเก็บกัก 3.70 ล้าน ลบ.ม.

3. อ่างเก็บน้ำบ้านทุ่งขาม ต. ไร่ใหม่พัฒนา อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี ปริมาณน้ำเก็บกัก 8.00 ล้าน ลบ.ม.

4. อ่างเก็บน้ำห้วยตะแปด ต. สามพระยา อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี ปริมาณน้ำเก็บกัก 4.00 ล้าน ลบ.ม.

5. บ่อพักน้ำเขากระปุก ต. สามพระยา อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี ปริมาณน้ำเก็บกัก 0.312 ล้าน ลบ.ม.

6. อ่างเก็บน้ำห้วยทราย ต. สามพระยา อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี ปริมาณน้ำเก็บกัก 1.95 ล้าน ลบ.ม.

7. อ่างเก็บน้ำห้วยทราย – หุบกะพง ต. เขาใหญ่ อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี ปริมาณน้ำเก็บกัก 0.80 ล้าน ลบ.ม.

คลองระบายน้ำ เป็นการระบายน้ำโดยใช้คลองส่งน้ำช่วยระบายน้ำเมื่อมีน้ำหลาก โดยจังหวัดเพชรบุรีมีแผนการระบายน้ำผ่านคลองต่าง ๆ 

ทางน้ำผ่าน เป็นร่องน้ำที่กำหนดให้น้ำผ่านเมื่อถึงคราวน้ำหลากจะเข้าท่วมตัวเมือง เพื่อบรรเทาปัญหาน้ำท่วมในเขตเศรษฐกิจ

คันกั้นน้ำ เป็นระบบบริหารจัดการแก้ไขปัญหาน้ำท่วมในพื้นที่ชุมชนและเขตเศรษฐกิจ และกั้นน้ำเค็ม

 

ศึกษาเพิ่มเติมตามโครงการพระราชดำริที่เกี่ยวข้องในพื้นที่จังหวัดเพชรบุรีและประจวบคีรีขันธ์ ดังนี้ 

• โครงการแก้ไขปัญหาน้ำท่วมจังหวัดเพชรบุรี อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ต. ท่าคอย อ. ท่ายาง จ. เพชรบุรี เป็นการปรับปรุงคลองชลประทาน เพื่อระบายน้ําได้เมื่อเกิดอุทกภัย และก่อสร้างอาคารระบายน้ํา คันกั้นน้ําเค็ม ให้เหมาะสม และสามารถระบายน้ําได้ดี ติดต่อ สำนักชลประทานที่ 14 กรมชลประทาน 444 หมู่ที่ 1 ตําบลวังก์พง อําเภอปราณบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ 77120 โทรศัพท์ 0-3282-5658-9 โทรสาร 0-3282-5660 Website http://irrigation.rid.go.th/rid14  E-mail rid14@mail.rid.go.th หรือที่  โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาเพชรบุรี โทรศัพท์ 0-3241-6701 ต่อ 14,16 โทรสาร 0-3241-6700 , 0-3241-6362

• โครงการแก้ไขปัญหาน้ำท่วมขังจังหวัดเพชรบุรีอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตั้งอยู่ที่ ต. แหลมผักเบี้ย อ. บ้านแหลม จ. เพชรบุรี พื้นที่ดำเนินการครอบคุมพื้นที่ อ. บ้านลาด อ. เมือง และ อ. ชะอำ จังหวัดเพชรบุรี ติดต่อ สำนักชลประทานที่ 14 กรมชลประทาน 444 หมู่ที่ 1 ตําบลวังก์พง อําเภอปราณบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ 77120 โทรศัพท์ 0-3282-5658-9 โทรสาร 0-3282-5660 Website http://irrigation.rid.go.th/rid14  E-mail rid14@mail.rid.go.th หรือ ที่โครงการชลประทานเพชรบุรี โทรศัพท์ 0-3246-1308

• โครงการบรรเทาอุทกภัยและแก้ปัญหาน้ำท่วมพื้นที่อำเภอบางสะพาน อ. บางสะพาน จ. ประจวบคีรีขันธ์ ติดต่อ สำนักชลประทานที่ 14 กรมชลประทาน 444 หมู่ที่ 1 ตําบลวังก์พง อําเภอปราณบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ 77120 โทรศัพท์ 0-3282-5658-9 โทรสาร 0-3282-5660 Website http://irrigation.rid.go.th/rid14  E-mail rid14@mail.rid.go.th 

• โครงการแก้ไขปัญหาน้ำท่วมในเขตเทศบาลเมืองหัวหินและวังไกลกังวล อันเนื่องมาจากพระราชดำริ พื้นที่ในเขตเมืองหัวหินและตำบลหนองแก  อำเภอหัวหิน  จังหวัดประจวบคีรีขันธ์  ทั้งในส่วนที่มีผลกระทบโดยตรงจากการเกิดน้ำท่วม  คือ บริเวณเขตชุมชนของเทศบาลเมืองหัวหิน,  ชุมชนเขาตะเกียบ,  และบริเวณแนวถนนเพชรเกษมที่เกิดน้ำท่วม  และในส่วนที่ไม่มีผลกระทบแต่เป็นพื้นที่รับน้ำของลุ่มน้ำ  คือ บริเวณชุมชนรอบนอกด้านทิศตะวันตกของพื้นที่โครงการ  ติดต่อ สำนักชลประทานที่ 14 กรมชลประทาน 444 หมู่ที่ 1 ตําบลวังก์พง อําเภอปราณบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ 77120 โทรศัพท์ 0-3282-5658-9 โทรสาร 0-3282-5660 Website http://irrigation.rid.go.th/rid14  E-mail rid14@mail.rid.go.th

แก้มลิง เป็นชื่อที่มาจากพฤติกรรมการกินอาหารของลิงที่จะกักตุนอาหารไว้ที่แก้มก่อนแล้วค่อยนำออกมาเคี้ยวกินภายหลัง จึงนำมาใช้เรียกวิธีระบายน้ำออกจากพื้นที่น้ำท่วม กล่าวคือ ในขณะที่มีน้ำมากก็ระบายมาเก็บไว้ในแหล่งเก็บน้ำ ที่เรียกว่า “แก้มลิง” ก่อน และในช่วงฤดูแล้งก็สามารถนำน้ำที่เก็บไว้มาใช้ประโยชน์ได้

           แกล้งดิน เป็นการแก้ปัญหาดินเปรี้ยว หรือดินเป็นกรด โดยมีการขังน้ำไว้ในพื้นที่ จนกระทั่งเกิดปฏิกิริยาเคมีทำให้ดินเปรี้ยวจัด จนถึงที่สุด แล้วจึงระบายน้ำออกและปรับสภาพฟื้นฟูดินด้วยปูนขาว จนกระทั่งดินมีสภาพดีพอที่จะใช้ในการเพาะปลูกได้ 

ศึกษาเพิ่มเติมได้ที่โครงการพระราชดำริในพื้นที่จังหวัดเพชรบุรีและประจวบคีรีขันธ์ ดังนี้

• ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ต. สามพระยา อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี โทรศัพท์ : 032-593252-3 โทรสาร : 032-593252 ตัวอย่างเป็นดินทราย มีแร่ธาตุน้อย ดินดาน

• โครงการจัดพัฒนาที่ดินตามพระราชประสงค์ หนองพลับ-กลัดหลวง มีพื้นที่ดำเนินการครอบคลุม ต.หนองพลับ อ. หัวหิน จ. ประจวบคีรีขันธ์ ต. ไร่ใหม่พัฒนา อ. ชะอํา ต. เขากระแปุก และ ต. กลัดหลวง อ. ท่ายาง จ. เพชรบุรี ตัวอย่างเป็นดินลูกรัง ดินดาน ติดต่อ ศูนย์ปฏิบัติการโครงการจัดพัฒนาที่ดิน ตามพระราชประสงค์ ต.หนองพลับ อ.หัวหิน จ.ประจวบคีรีขันธ์ โทร 0-3257-1138 โทรสาร. 0-3252-8015

• โครงการตามพระราชประสงค์หุบกะพง หมู่ที่  8 และ 10 ต. เขาใหญ่ อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี ตัวอย่างเป็นดินทราย มีแร่ธาตุน้อย ดินดาน ขาดน้ำ ติดต่อ ศูนย์สาธิตสหกรณ์โครงการหุบกะพง  อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี 76120 โทรศัพท์ 0-3247-1100 โทรสาร 0-3247-1543 หรือที่ สหกรณ์จังหวัดเพชรบุรี โทร. 0-3242- 5260 ต่อ 12

• โครงการตามพระราชประสงค์ดอนขุนห้วย หมู่ที่ 5 ต. ดอนขุนห้วย อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี หมู่ที่ 5 และ 6 ต. ท่าคอย อ. ท่ายาง จ. เพชรบุรี ตัวอย่างเป็นดินทราย มีแร่ธาตุน้อย ดินดาน ขาดน้ำ ติดต่อ กองพลพัฒนาที่ 1 / กองอำนวยการควบคุมและประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ค่ายศรีสุริยวงศ์ ต. ดอนตะโก อ. เมือง จ. ราชบุรี  โทรศัพท์ 0-3232-7801-2 ต่อ 52428, 0-3220-7383 โทรสาร 0-3232-8561

          1. ความพอประมาณ หมายถึง ความพอดีที่ไม่น้อยเกินไปและไม่มากเกินไป โดยไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น เช่น การผลิตและการบริโภคที่อยู่ในระดับพอประมาณ

          2. ความมีเหตุผล หมายถึง การตัดสินใจเกี่ยวกับระดับความพอเพียงนั้น จะต้องเป็นไปอย่างมีเหตุผล โดยพิจารณาจากเหตุปัจจัยที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนคำนึงถึงผลที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจากการกระทำนั้นๆ อย่างรอบคอบ

          3. ภูมิคุ้มกัน หมายถึง การเตรียมตัวให้พร้อมรับผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงด้านต่างๆ ที่จะเกิดขึ้น โดยคำนึงถึงความเป็นไปได้ของสถานการณ์ต่างๆ ที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคต

          โดยมี เงื่อนไข ของการตัดสินใจและดำเนินกิจกรรมต่างๆ ให้อยู่ในระดับพอเพียง ๒ ประการ  ดังนี้

          1. เงื่อนไขความรู้ ประกอบด้วย ความรอบรู้เกี่ยวกับวิชาการต่างๆ ที่เกี่ยวข้องรอบด้าน ความรอบคอบที่จะนำความรู้เหล่านั้นมาพิจารณาให้เชื่อมโยงกัน เพื่อประกอบการวางแผนและความระมัดระวังในการปฏิบัติ

          2. เงื่อนไขคุณธรรม ที่จะต้องเสริมสร้าง ประกอบด้วย มีความตระหนักใน คุณธรรม มีความซื่อสัตย์สุจริตและมีความอดทน มีความเพียร ใช้สติปัญญาในการดำเนินชีวิต

           เป็นการบริหารจัดการทรัพยากรดินและน้ำเพื่อการเกษตรในพื้นที่ขนาดเล็กให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยแบ่งแปลงที่ดินออกเป็นสัดส่วน ได้แก่ สระน้ำ นาข้าว พืชไร่ไม้ผล และที่พักอาศัยรวมทั้งคอกสัตว์และพื้นที่ปลูกผักสวนครัว ที่สำคัญคือการมีแหล่งน้ำสำรองในที่ดินของตนเองเพื่อใช้ในช่วงฤดูแล้ง หากอยู่ใกล้กับอ่างเก็บน้ำหรือเขื่อนก็สามารถรับน้ำที่มาเติมได้ ตามแนวพระราชดำริอ่างใหญ่เติมอ่างเล็ก อ่างเล็กเติมสระน้ำ อย่างไรก็ตามการแบ่งสัดส่วนของที่ดินมีความยืดหยุ่นไปตามสภาพภูมิศาสตร์ของแต่ละภูมิภาค ศึกษาเพิ่มเติมจากโครงการพระราชดำริในพื้นที่จังหวัดเพชรบุรีและประจวบคีรีขันธ์ ดังนี้

• โครงการชั่งหัวมัน ตามพระราชดำริ บ้านหนองคอกไก่ ต. เขากระปุก อ. ท่ายาง จ. เพชรบุรี ติดต่อ โครงการชั่งหัวมันตามพระราชดำริ โทรศัพท์ 0-3247-2701, 0-3247-2703 โทรสาร 0-3247-2702 หรือทางอีเมล์ chmrpth@gmail.com 

• ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ต. สามพระยา อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี โทรศัพท์ : 0-3259-3252-3 โทรสาร : 0-3259-3252

• โครงการสวนสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี หมู่ที่ 6 ต. สามพระยา อ. ชะอํา จ. เพชรบุรี ติดต่อ มูลนิธิชัยพัฒนา โทรศัพท์/โทรสาร 0-3259-3100

• โครงการศูนย์สาธิตพืชไร่และพืชสวนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ต. ท่าแร้ง อ. บ้านแหลม จ. เพชรบุรี ติดต่อ ศูนย์สาธิตพืชไร่และพืชสวนเพชรบุรี ต. ท่าแร้ง อ.บ้านแหลม จ.เพชรบุรี โทรศัพท์ 0-3240-1560 หรือศูนย์วิจัยพืชสวนเพชรบุรี อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี  โทรศัพท์ 0-3259-4067-8 โทรสาร 0-3259-4067

• โครงการตามพระราชประสงค์หุบกะพง หมู่ที่  8 และ 10 ต. เขาใหญ่ อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี ติดต่อ ศูนย์สาธิตสหกรณ์โครงการหุบกะพง  อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี 76120 โทรศัพท์ 0-3247-1100 โทรสาร 0-3247-1543 หรือที่ สหกรณ์จังหวัดเพชรบุรี โทร. 0-3242- 5260 ต่อ 12

• โครงการตามพระราชประสงค์ดอนขุนห้วย หมู่ที่ 5 ต. ดอนขุนห้วย อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี และหมู่ที่ 5, 6 ต. ท่าคอย อ. ท่ายาง จ. เพชรบุรี ติดต่อ กองพลพัฒนาที่ 1 / กองอำนวยการควบคุมและประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ค่ายศรีสุริยวงศ์ ต. ดอนตะโก อ. เมือง จ. ราชบุรี  โทรศัพท์ 0-3232-7801-2 ต่อ 52428, 0-3220-7383 โทรสาร 0-3232-8561

          พระราชดำริเพื่อนุรักษ์และฟื้นฟูป่าไม้ดำเนินการในหลายส่วนราชการ ทั้งกรมป่าไม้และศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริทุกแห่ง คือ การปลูกป่าใช้สอย โดยดำเนินการปลูกพันธุ์ไม้โตเร็วสำหรับตัดกิ่งมาทำฟืนเผาถ่าน ตลอดจนไม้สำหรับใช้ในการก่อสร้างและหัตถกรรมส่วนใหญ่ได้มีการปลูกพันธุ์ไม้โตเร็วเป็นสวนป่า เช่น ยูคาลิปตัส ขี้เหล็ก ประดู่ แค กระถินยักษ์ และสะเดา เป็นต้น ศึกษาเพิ่มเติมจากโครงการพระราชดำริในพื้นที่จังหวัดเพชรบุรีและประจวบคีรีขันธ์ ดังนี้

• ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ต. สามพระยา อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี โทรศัพท์ : 032-593252-3 โทรสาร : 032-593252

          กังหันน้ำชัยพัฒนา เป็นเครื่องกลเติมอากาศเพื่อบำบัดน้ำเสีย มีรูปแบบคล้ายกับ “หลุก” หรืออุปกรณ์วิดน้ำเข้านาซึ่งเป็นภูมิปัญญาของชาวบ้านในภาคเหนือ มีหลักการทำงานโดยการหมุนกังหันด้วยมอเตอร์ไฟฟ้าเพื่อวิดตักน้ำขึ้นมาแล้วปล่อยให้น้ำตกลงไปยังผิวน้ำตามเดิม ซึ่งวิธีการนี้ทำให้เพิ่มออกซิเจนในน้ำได้ 1.2 กิโลกรัม/แรงม้า/ชั่วโมง เหมาะสำหรับแหล่งน้ำที่มีความลึกกว่า 1 เมตร กว้างมากกว่า 3 เมตร สามารถบำบัดมลพิษในน้ำ ทำให้น้ำใสขึ้น ลดกลิ่นเหม็นได้มาก สัตว์น้ำอาศัยอยู่ได้ เป็นการบำบัดน้ำเสียก่อนปล่อยลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ ศึกษาเรียนรู้ได้ที่

• อุทยานสิ่งแวดล้อมนานาชาติสิรินธร เลขที่ 1281 ค่ายพระรามหก ต. ชะอำ อ. ชะอำ จ. เพชรบุรี 76120 โทรศัพท์ 032-508-352, 032-508-405-9 โทรสาร 032-508-396 Email siep@sirindhornpark.or.th

          การบำบัดน้ำเสีย การฟื้นฟูป่าชายเลน สัมพันธ์เกื้อกูลกัน โดยรับน้ำเสียจากเมืองเพชรบุรีมาบำบัด ผ่านบ่อผึ่งแสงแดดเพื่อฆ่าเชื้อโรค บ่อกรองด้วยพืชน้ำ เช่น กก ธูปฤาษี ผักตบชวา เป็นต้น แล้วปล่อยน้ำให้เจือจางกับน้ำทะเลตามเวลาขึ้นลงของน้ำทะเล เพื่อให้เกิดตะกอนของสารอินทรีย์ในน้ำเสีย อาศัยรากพืชป่าชายเลนช่วยในการปลดปล่อยก๊าซออกซิเจนเติมให้กับน้ำเสียและจุลินทรีย์ในดินเพื่อให้เกิดการย่อยสลาย ทำให้น้ำเสียมีคุณภาพดีขึ้นก่อนปล่อยลงสู่ทะเล และป่าชายเลนงอกงามขึ้นจากตะกอนของน้ำเสียที่เป็นปุ๋ยธรรมชาติ 

ศึกษาเรียนรู้เพิ่มเติมได้ที่

• โครงการศึกษาวิจัยและพัฒนาสิ่งแวดล้อมแหลมผักเบี้ยอันเนื่องมาจากพระราชดำริ บ้านพะเนิน ต. แหลมผักเบี้ย อ. บ้านแหลม จ. เพชรบุรี 76100 โทรศัพท์ : 02–579-2116 Facebook : https://www.facebook.com/LERDProject/

 

          การกำจัดขยะโดยใช้กล่องคอนกรีตเป็นชั้น ๆ โดยพื้นที่รองด้วยชั้นทรายละเอียดหนา 20 ชม. ใส่ขยะที่คัดแยกให้มีน้ำหนัก 660 กก. ปิดทับด้วยดินแดงหรือดินธรรมดา น้ำหนัก 210 กก. ส่วนชั้นสุดท้ายใส่ขยะ 670 กก. แล้วปิดทับด้วยดินแดงหรือดินธรรมดา น้ำหนัก 730 กก. หรือหนา 35 ซม. รดน้ำเพิ่มความชื้นจำนวน 100 ลิตร โดยการดูแลเพื่อเร่งขยายจุลินทรีย์ในการย่อยสลายของขบวนการการหมักจะต้องรดน้ำทุก ๆ 7 วัน ครั้งละ 30 ลิตร เพิ่มความชุ่มชื่นให้แก่ขยะ ถ้าแยกขยะสมบูรณ์ใช้เวลา 20 วัน จะได้ปุ๋ยหมักจากขยะและทิ้งไว้ 15 วัน เพื่อลดความชุ่มชื่นลง ศึกษาเรียนรู้เพิ่มเติมได้ที่

• โครงการศึกษาวิจัยและพัฒนาสิ่งแวดล้อมแหลมผักเบี้ยอันเนื่องมาจากพระราชดำริ บ้านพะเนิน ต. แหลมผักเบี้ย อ. บ้านแหลม จ. เพชรบุรี 76100 โทรศัพท์ : 02–579-2116 Facebook : https://www.facebook.com/LERDProject/